Wat is impermanent loss in crypto?

Impermanent loss (tijdelijk verlies) is het verschil tussen wat je tokens waard zijn in een liquiditeitspool en wat ze waard zouden zijn geweest als je ze gewoon in je wallet had gehouden. Het ontstaat als de prijzen van de tokens in de pool uit elkaar lopen, en het heet “impermanent” omdat het weer kleiner wordt als de prijzen terugkeren naar waar ze stonden toen je stortte.

Wat is impermanent loss in crypto?

Impermanent loss in crypto is een vorm van opportuniteitskosten voor liquiditeitsverschaffers: de waarde die je misloopt door liquiditeit te verschaffen in plaats van dezelfde activa aan te houden. Het wordt gemeten ten opzichte van aanhouden, niet ten opzichte van je oorspronkelijke inleg, dus je kunt impermanent loss hebben en in absolute zin toch in de plus staan.

Het woord “impermanent” is misleidend. Het verlies is alleen tijdelijk zolang je geld in de pool blijft en de prijzen nog kunnen terugkomen. Zodra je opneemt, wordt het een echt, blijvend verschil. Veel liquiditeitsverschaffers accepteren het risico op impermanent loss omdat ze handelsvergoedingen verdienen die het kunnen goedmaken.

Zo ontstaat impermanent loss in DeFi-liquiditeitspools

Impermanent loss ontstaat doordat een liquiditeitspool je tokens steeds opnieuw verdeelt zodra prijzen veranderen. Je bezit geen vast aantal van elke token; je bezit een aandeel in de pool, en de verhouding tussen de tokens in de pool verandert bij elke trade.

Zo herbalanceren automated market makers

De meeste gedecentraliseerde exchanges laten hun pools draaien met automated market makers die de constant-productformule gebruiken, x × y = k: de hoeveelheden van de twee tokens met elkaar vermenigvuldigd moeten constant blijven. Als de marktprijs van ETH op andere exchanges stijgt, is de prijs in de pool ineens te laag. Arbitragehandelaren kopen de goedkope ETH uit de pool tot de prijs gelijk is aan de externe prijs, en daardoor houdt de pool minder ETH en meer van de andere token over.

Je aandeel volgt de pool. Je eindigt met minder van de token die is gestegen en meer van de token die gelijk bleef. Daalt ETH juist, dan gebeurt het omgekeerde en houd je meer van de dalende token over. Impermanent loss ontstaat in beide richtingen: alleen de grootte van de prijsverandering telt.

Voorbeeld van impermanent loss in euro’s

Hier is een uitgewerkt voorbeeld van impermanent loss met ronde getallen, waarbij we voor de duidelijkheid de kosten buiten beschouwing laten. Stel dat je € 1.000 stort in een ETH/EURC-pool (EURC is een eurostablecoin) als ETH € 2.000 kost: 0,25 ETH ter waarde van € 500 plus 500 EURC, aan beide kanten evenveel waard.

Daarna verdubbelt ETH naar € 4.000. De pool herverdeelt je aandeel naar ongeveer 0,177 ETH en 707 EURC.

Je positie groeide van € 1.000 naar € 1.414, dus in absolute zin heb je winst gemaakt. Maar gewoon aanhouden had je € 1.500 opgeleverd. Het verschil van € 86, 5,7% van de waarde bij aanhouden, is je impermanent loss. Was ETH in plaats daarvan gehalveerd naar € 1.000, dan was aanhouden € 750 waard geweest en je aandeel in de pool € 707: hetzelfde verschil van 5,7%, bovenop het verlies door de dalende koers.

Zo bereken je impermanent loss

Om impermanent loss te berekenen in een standaardpool van 50/50 heb je alleen de prijsverhouding nodig: hoeveel de prijs van de ene token is veranderd ten opzichte van de andere sinds je stortte. De formule is 2 × √r ÷ (1 + r) − 1, waarbij r de nieuwe prijsverhouding is gedeeld door de oorspronkelijke verhouding.

Deze schatting van impermanent loss laat swapvergoedingen en beloningen uit yield farming buiten beschouwing, en geldt alleen voor constant-productpools van 50/50. Pools met andere wegingen gedragen zich anders, en bij geconcentreerde liquiditeit kan het verlies bij dezelfde prijsbeweging meerdere keren groter zijn.

Wat maakt het risico op impermanent loss groter?

Het risico op impermanent loss groeit met de prijsafwijking: hoe verder de prijzen van de twee tokens uit elkaar lopen, hoe groter het verlies. Drie dingen bepalen hoe ver dat gaat.

• Koersvolatiliteit. Volatiele paren, zoals een kleine altcoin tegenover een stablecoin, kunnen enorme koersschommelingen en flink impermanent loss laten zien.
• Correlatie. Gecorreleerde activa die vaak samen bewegen, zoals twee stablecoins in dollars, wijken weinig van elkaar af en hebben een laag IL-risico. Toch zijn niet alle liquiditeitspools gelijk: een stablecoin die zijn koppeling verliest, maakt van een pool met “laag risico” een groot verlies.
• Geconcentreerde liquiditeit. Liquiditeit verschaffen in een smalle prijsrange levert meer vergoedingen per euro op, maar vergroot het verlies zodra de prijs buiten die range komt.

Impermanent loss tegenover handelskosten

Liquiditeitsverschaffers verdienen bij elke swap handelsvergoedingen, en die vergoedingen kunnen impermanent loss compenseren. De echte vraag is of de verdiende handelsvergoedingen zwaarder wegen dan het verlies.

In het voorbeeld hierboven: als jouw deel van de handelsvergoedingen over die periode op € 60 uitkwam, zou je € 26 achterlopen op aanhouden in plaats van € 86. Pools met veel handelsvolume leveren meer inkomsten uit vergoedingen op; pools met weinig volume verdienen misschien nooit genoeg. Wees voorzichtig met een heel hoog geadverteerd rendement: projecten betalen vaak governancetokens uit om liquiditeit aan te trekken, en die beloningen uit yield farming kunnen sneller in waarde dalen dan er vergoedingen binnenkomen.

Wanneer wordt impermanent loss blijvend?

Impermanent loss wordt blijvend als je opneemt terwijl de prijzen nog afwijken van de oorspronkelijke verhouding. Keren de prijzen terug naar waar ze stonden toen je stortte, dan verdwijnt het verlies; daarom heet het een tijdelijk verlies.

In de praktijk keren prijzen zelden precies terug naar het beginpunt. Zie impermanent loss bij je planning als echte kosten, niet als iets wat vanzelf goedkomt.

Zo beheers je impermanent loss

Je kunt impermanent loss in een pool met twee tokens niet helemaal vermijden, maar je kunt het wel beheersen met een paar gewoonten:

• Begin met een kleine positie die je kunt missen.
• Kies gecorreleerde paren als je minder risico wilt, en accepteer dat die meestal minder vergoedingen opleveren.
• Vergelijk de verwachte inkomsten uit vergoedingen met een paar prijsscenario’s uit de tabel voordat je stort.
• Vermijd protocollen zonder audit en nieuwe pools waarvan de beloningen te mooi lijken om waar te zijn.
• Biedt een protocol single-sided liquidity of “bescherming”, lees dan precies wie het risico draagt en wat er gebeurt als het protocol door zijn geld heen raakt.

Is liquiditeit verschaffen de moeite waard?

Liquiditeit verschaffen is alleen de moeite waard als de vergoedingen die je verwacht te ontvangen in realistische prijsscenario’s duidelijk hoger uitkomen dan impermanent loss, en je het smart-contractrisico daarbovenop accepteert. Voor de meeste beginners is gewoon de tokens aanhouden makkelijker te begrijpen en goedkoper te beheren.

Vermijd volatiele pools als je je positie niet regelmatig kunt controleren of het geld snel nodig hebt. Pools op DeFi-protocollen vallen meestal buiten MiCA, dus er is geen toezichthouder of beleggerscompensatiestelsel als er iets misgaat. Cryptoactiva zijn volatiel en je kunt een deel of al het geld verliezen dat je inlegt.

Belasting en administratie in de EU

De fiscale behandeling van liquiditeitspools verschilt per land. Afhankelijk van waar je woont, kunnen het storten van tokens, het ontvangen van LP-tokens, het verdienen van vergoedingen en het claimen van beloningen elk anders worden behandeld, dus raadpleeg de richtlijnen van je eigen belastingautoriteit.

In Nederland valt crypto in box 3 en wordt die belast op basis van de waarde op 1 januari, niet per trade. Waar je ook woont, houd elke storting, opname, beloning en betaling van netwerkkosten bij: je hebt die gegevens nodig om je werkelijke rendement te berekenen.

Verwante begrippen

• Liquidity pool
• AMM
• DEX
• DeFi
• Yield farming