Wat is een AMM in crypto?
Een AMM, kort voor automated market maker, is een smart contract waarmee je crypto verhandelt tegen een pool van tokens in plaats van tegen een ander persoon. Prijzen worden niet bepaald door kopers en verkopers die orders plaatsen, maar door een wiskundige formule die uitgaat van hoeveel van elke token er in de pool zit. AMM’s drijven de meeste gedecentraliseerde exchanges aan, zoals Uniswap, en ze zijn een van de bouwstenen van decentralized finance (DeFi).
Wat is een AMM in crypto?
Een AMM in crypto is een soort protocol voor gedecentraliseerde exchanges dat twee of meer tokens in een liquiditeitspool aanhoudt en automatisch een prijs voor swaps geeft. Je verbindt je cryptowallet, kiest hoeveel je van de ene token wilt swappen, en het smart contract stuurt je de andere token tegen een prijs die de formule berekent.
Op traditionele beurzen is een market maker een bedrijf dat altijd aanbiedt om te kopen en te verkopen, zodat er liquiditeit is voor andere handelaren. Automated market makers doen hetzelfde werk met code. In plaats van een bedrijf of gecentraliseerde tussenpersonen zorgen de smart contracts en de pool voor doorlopende liquiditeit, 24 uur per dag, voor elk tokenpaar dat iemand heeft opgezet.
Hoe werken AMM’s?
AMM’s werken met drie ingrediënten: een liquiditeitspool, een prijsformule en een vergoeding. Dit gebeurt er achter één swap:
- Liquiditeitsverschaffers vullen de pool. Ze storten twee tokens, meestal in gelijke waarde, bijvoorbeeld ETH en een euro-stablecoin.
- Jij stuurt één token naar binnen. Om ETH te kopen, voeg je stablecoins toe aan de pool.
- De formule bepaalt de prijs. Het contract berekent hoeveel ETH het kan teruggeven terwijl de formule in balans blijft.
- Er gaat een vergoeding af. Een klein percentage van je trade blijft in de pool voor de liquiditeitsverschaffers.
- De prijs beweegt. De pool heeft nu meer stablecoins en minder ETH, dus ETH wordt iets duurder voor de volgende trader.
Als de prijs in de pool afwijkt van de marktprijs op andere exchanges, stappen arbitragetraders in: ze kopen de goedkope kant en verkopen de dure kant tot de prijzen weer gelijk liggen. Zo blijven AMM’s dicht bij de actuele marktprijs zonder centrale prijsfeed.
De constant-productformule
De bekendste prijsformule is de constant-productformule: x × y = k. Hier zijn x en y de tokensaldi in de pool, en k is een vaste constante die na elke trade gelijk moet blijven (afgezien van kosten). Een pool die deze regel volgt, heet een constant product market maker, en Uniswap heeft die populair gemaakt.
Een rekenvoorbeeld in euro’s
Stel dat een pool 10 ETH en 30.000 euro-stablecoins bevat. Dan is k = 300.000, en de prijs van de pool voor 1 ETH is € 3.000.
Je wilt 1 ETH kopen. Na je trade heeft de pool nog maar 9 ETH, dus heeft hij 300.000 ÷ 9 = 33.333,33 stablecoins nodig om k gelijk te houden. Je betaalt ongeveer € 3.333 voor die 1 ETH, plus een vergoeding van ongeveer € 10 bij een kostenniveau van 0,30%. Je gemiddelde prijs ligt zo’n 11% boven de € 3.000 die je zag, omdat je trade groot was vergeleken met de pool. In een pool die honderd keer zo diep is, zou dezelfde trade de prijs nauwelijks bewegen.
Dat verschil is de price impact, ook wel slippage genoemd. Het is het belangrijkste om te controleren voordat je grotere trades doet op een AMM.
AMM vs orderboek: wat is het verschil?
Het verschil tussen een AMM en een orderboek is met wie je handelt. Bij een orderboek wordt je order gematcht met de koop- en verkooporders van andere gebruikers. Bij een AMM handel je altijd tegen de pool.
| AMM (gedecentraliseerde exchanges) | Orderboek (gecentraliseerde exchanges) | |
|---|---|---|
| Wie de prijzen bepaalt | Een prijsformule op basis van tokensaldi | Kopers en verkopers die orders plaatsen |
| Wie liquiditeit levert | Iedereen die tokens stort | Gebruikers en professionele market makers |
| Ordertypes | Vooral directe swaps | Markt-, limiet- en stoporders |
| Account en KYC | Meestal alleen een cryptowallet | Account met identiteitsverificatie |
| Het meest geschikt voor | Kleinere tokens, on-chain handelen | Grotere trades, stortingen in euro’s, krappe spreads |
Bij een orderboek kunnen verkopers tokens tegen een vaste prijs aanbieden en wachten. Een AMM geeft je meteen een prijs, maar grote trades in ondiepe pools krijgen een veel ongunstigere prijs. Als je limietorders en stortingen in euro’s wilt, is een gecentraliseerde exchange met een orderboek meestal eenvoudiger. Onze gids over markt- en limietorders legt de ordertypes uit.
Liquiditeitsverschaffers en LP-tokens
Liquiditeitsverschaffers zijn de gebruikers die tokens storten in een liquiditeitspool van een AMM. In ruil daarvoor krijgen ze LP-tokens, een bewijs van hun aandeel in de pool, en liquiditeitsverschaffers krijgen een deel van de handelskosten van elke swap.
Liquiditeit verschaffen is geen spaarrekening. Je rendement hangt af van het handelsvolume, de kosten en koersbewegingen, en het kan negatief zijn. Sommige DeFi-protocollen geven er extra tokenbeloningen bovenop, maar die beloningen dalen vaak in waarde.
Impermanent loss
Impermanent loss is het grootste risico voor liquiditeitsverschaffers. Als de koers van één token verandert, brengen arbitragetraders de pool weer in balans, waardoor je meer overhoudt van de token die daalde en minder van de token die steeg. Met de constant-productformule geldt: als één token in koers verdubbelt ten opzichte van de andere, is je aandeel in de pool ongeveer 5,7% minder waard dan als je beide tokens gewoon had aangehouden. Kosten kunnen dat goedmaken, of niet.
Waarom AMM’s voor jou in de EU ertoe doen
Voor inwoners van de EU is het belangrijkste punt dat de meeste AMM’s buiten de beleggersbescherming vallen die je bij een exchange met een vergunning krijgt. MiCA regelt bedrijven die cryptodiensten verlenen; cryptodiensten die volledig gedecentraliseerd worden verleend, zonder tussenpersoon, vallen buiten de reikwijdte.
In de praktijk betekent dat:
- Geen vergunning, geen toezichthouder. Als een smart contract wordt gehackt of een token oplichting is, is er meestal niemand bij wie je kunt klagen en geen compensatie.
- Smart-contractrisico. Een bug in de code kan een pool leeghalen. Audits verkleinen dat risico, maar nemen het niet weg.
- Neptokens. Iedereen kan een pool maken voor elke token, ook voor kopieën met dezelfde naam als een echte. Controleer het contractadres van de token.
- Belasting geldt nog steeds. Een token ruilen voor een andere kan in landen zoals Duitsland als verkoop gelden, en in Nederland tellen je tokens en LP-posities op 1 januari mee voor je vermogen in box 3.
- Netwerkkosten. Elke swap is een blockchaintransactie met eigen gaskosten, bovenop de vergoeding van de pool.
De toekomst van AMM’s in het crypto-ecosysteem
AMM’s zijn nu een kernonderdeel van het crypto-ecosysteem, en hun ontwerpen blijven zich ontwikkelen. Nieuwere versies laten liquiditeitsverschaffers hun tokens op een prijsbereik richten, gebruiken andere formules voor stablecoinparen of bieden meerdere kostenniveaus. Sommige blockchains, zoals de XRP Ledger, hebben een AMM direct in het netwerk ingebouwd.
Voor de meeste beginners is een AMM iets om te begrijpen, niet om meteen te gebruiken. Probeer je er toch een, begin dan met een klein bedrag, gebruik een bekende gedecentraliseerde exchange en lees je eerst in over liquiditeitspools.
Conclusie
Een automated market maker vervangt het orderboek door een pool van tokens en een formule, zodat iedereen zonder tussenpersoon kan swappen of liquiditeit kan verschaffen. Die openheid is tegelijk het voordeel en het nadeel: je krijgt toegang tot meer tokens, maar geen toezichthouder, geen compensatieregeling en prijzen die bij grotere trades tegen je in bewegen.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Wat betekent AMM?
AMM staat voor automated market maker. Het is een smart contract op een blockchain dat een pool van twee of meer tokens aanhoudt en prijzen berekent met een formule, zodat iedereen kan swappen zonder dat er een koper of verkoper aan de andere kant staat.
Hoe werken AMM's?
Liquiditeitsverschaffers storten tokens in een pool. Als je swapt, voeg je de ene token toe aan de pool en haal je de andere eruit, en een formule zoals x maal y is k bepaalt de prijs op basis van de nieuwe saldi van de pool. Een kleine vergoeding op elke swap gaat naar de liquiditeitsverschaffers.
Wat betekent limit order book?
Een limit order book, of orderboek, is de lijst met koop- en verkooporders tegen vaste prijzen die gecentraliseerde exchanges gebruiken. Een AMM vervangt die door een liquiditeitspool en een prijsformule, dus er zijn geen afzonderlijke orders om te matchen.
Wat is de beste AMM?
Er is niet één beste AMM. De juiste hangt af van de blockchain die je gebruikt, het tokenpaar, hoe diep de pool is en het kostenniveau. Diepere pools geven je betere prijzen met minder slippage.
Hoe verdienen liquiditeitsverschaffers geld op een AMM?
Liquiditeitsverschaffers krijgen een deel van de handelskosten van elke swap in hun pool. Die opbrengsten kunnen worden weggevaagd door impermanent loss als koersen sterk bewegen, dus het rendement ligt nooit vast.