Wat is staking in crypto? Zo werkt het, beloningen en risico's
Staking in crypto betekent dat je munten vastzet om een proof-of-stake-blockchain te helpen draaien, in ruil voor beloningen in dezelfde munt. Je munten in staking werken als een borg waarmee validators nieuwe transacties kunnen bevestigen; doen ze dat eerlijk, dan betaalt het netwerk hen, en zij delen die beloningen met jou.
Je kunt bij veel crypto-exchanges met een paar tikken staken, of zelf met je eigen validator. Hoe je het ook doet: de beloningen zijn variabel, geen vaste rente, en je munten kunnen in waarde dalen terwijl ze in staking staan.
Wat is staking in crypto?
Staking is een manier om mee te doen aan het mechanisme waarmee een proof-of-stake-blockchain (PoS) consensus bereikt. In plaats van rekenkracht te gebruiken om het netwerk te beveiligen, zoals een miner dat doet bij mining op een proof-of-work-blockchain zoals Bitcoin, vragen PoS-netwerken validators om munten als onderpand in te zetten. Hoe meer munten er op het spel staan, hoe moeilijker en duurder het is om het blockchainnetwerk aan te vallen.
Validators worden willekeurig gekozen, met een kans die ongeveer in verhouding staat tot hun stake, om nieuwe blokken voor te stellen en transacties van andere validators te verifiëren. Voor dat werk krijgen ze beloningen: nieuwe munten die het netwerk aanmaakt en een deel van de transactiekosten. Als ze vals spelen of de regels breken, kan het netwerk een deel van hun stake vernietigen, een straf die slashing heet.
Populaire cryptomunten die je kunt staken zijn onder meer ether (ETH), solana (SOL), cardano (ADA) en polkadot (DOT). Bitcoin kun je niet op het eigen netwerk staken, omdat het proof of work gebruikt.
Hoe werkt crypto staking?
Crypto staking werkt door munten voor een bepaalde periode vast te zetten in een validator: je eigen validator of een validator die iemand anders draait. Het netwerk controleert het werk van de validator en betaalt stakingbeloningen uit aan de stake die erachter zit.
In de praktijk zijn er vier manieren om te beginnen met staken:
| Methode | Wat je doet | Wie de munten beheert | Belangrijkste afweging |
|---|---|---|---|
| Solo staking | Je eigen validatornode draaien op je eigen hardware | Jij | De meeste controle, maar je hebt technische kennis nodig en, bij Ethereum, 32 ETH per validator |
| Gedelegeerde staking | Je munten vanuit je eigen cryptowallet toewijzen aan een bestaande validator | Jij (de munten blijven in je wallet) | De prestaties van de validator die je kiest, bepalen mee je beloningen |
| Gepoolde staking via een exchange | Op “staken” klikken in de app van de exchange | De exchange | Makkelijk, maar je loopt platformrisico en betaalt een commissie |
| Liquid staking | Staken via een smart contract en daarvoor een liquid staking token terugkrijgen | Een protocol | Je kunt met de token handelen of hem gebruiken, maar je voegt smart-contractrisico toe |
Staking pools van exchanges bundelen de munten van veel andere gebruikers, zodat ook kleine bedragen beloningen kunnen genereren. De node-operators van de pool draaien de validators en houden een deel van alle beloningen.
Lock-upperiodes en unstaken
Veel netwerken hebben een lock-upperiode: als je unstaket, gebeurt dat niet meteen, want er zit een wachttijd tussen voordat de munten terug op je account staan. Die varieert van geen tot enkele weken, afhankelijk van het netwerk en de aanbieder. In die tijd kun je niet verkopen, dus je loopt het volledige koersrisico, ook als de markt daalt. Liquid staking tokens zijn een manier om dit te omzeilen, omdat je dan de token kunt verkopen, al kan die bij een verkoopgolf onder de waarde van de munten in staking noteren.
Stakingbeloningen: wat je echt ontvangt
Stakingbeloningen hangen af van het netwerk, hoeveel er in totaal in staking staat, hoe goed je validator presteert en wat je aanbieder rekent. Ze worden uitgedrukt als een jaarlijks rendement (APY), maar dat percentage verandert in de loop van de tijd en ligt nooit vast.
Commissies maken een echt verschil. Coinbase meldt bijvoorbeeld dat zijn standaardcommissie voor staking 35% van de beloningen is voor munten zoals ETH, SOL en ADA, minder voor leden van Coinbase One (zie onze review van Coinbase). Voor elke € 10 die het netwerk aan beloningen betaalt over je munten in staking, ontvang jij dus € 6,50 en houdt Coinbase € 3,50. Vergelijk altijd het percentage na het deel van de aanbieder.
En de beloningen worden uitbetaald in de munt die je staket. Stel dat je voor € 1.000 aan ETH staket. Als de koers van ETH in de loop van het jaar 30% daalt, is je inleg ongeveer € 700 waard plus de ontvangen beloningen, en die beloningen maken die daling bij lange na niet goed. Staking voegt meer crypto toe aan je bezit; het maakt een volatiele munt niet stabiel, en het is niet vergelijkbaar met een spaarrekening.
Staking tegenover lending en yield farming
Staking wordt vaak op één hoop gegooid met andere “Earn”-producten, maar ze werken anders:
- Staking: de beloningen komen van het netwerk zelf, voor je bijdrage aan de beveiliging ervan. De risico’s zijn vooral de koers, slashing en de aanbieder.
- Lending betekent dat het platform je munten uitleent aan leners, en de rente komt van hen. Als een lener niet terugbetaalt, kun je je munten kwijtraken; dat overkwam veel klanten van lendingplatforms in 2022.
- Yield farming betekent dat je tokens aan DeFi-protocollen levert in ruil voor vergoedingen en beloningstokens. Daarbij komen smart-contractrisico en impermanent loss (tijdelijk verlies) nog bovenop het koersrisico.
Geen van deze werkt als een spaarrekening. Een banktegoed in de EU is tot € 100.000 gedekt door het depositogarantiestelsel; crypto in staking niet.
Waarom staking ertoe doet in de EU: MiCA en Bitvavo staking
In de EU valt staking vaak niet onder MiCA, en dat is het belangrijkste om te weten voordat je staket bij een exchange met een vergunning. MiCA regelt de bewaring van en de handel in je crypto, maar stakingproducten daarbovenop vallen vaak buiten de reikwijdte.
Exchanges zeggen dit zelf. Bitvavo meldt dat zijn staking- en lendingproducten (Earn) niet onder MiCA zijn gereguleerd (zie onze review van Bitvavo), en Crypto.com zegt hetzelfde over zijn Earn- en stakingproducten (zie onze review van Crypto.com). Dat maakt het geen slechte producten, maar het betekent wel dat je de stakingvoorwaarden net zo zorgvuldig moet lezen als de hoofdvoorwaarden van de exchange.
Controleer voordat je op een platform staket:
- Wie de validators draait, en of je munten in plaats daarvan aan een derde partij worden uitgeleend. In 2022 had Bitvavo ongeveer € 280 miljoen uitgeleend aan Genesis voor off-chain staking, en dat geld werd onbereikbaar toen Genesis opnames bevroor; Bitvavo zei dat opnames van klanten niet werden geraakt.
- Wie betaalt als een validator wordt geslasht: de aanbieder of jij.
- Hoe lang unstaken duurt, en of er maandelijkse kosten of een minimum gelden.
- Hoe beloningen worden belast waar je woont. Stakingbeloningen kunnen als inkomen gelden of als deel van je vermogen, afhankelijk van het land.
Onze lijst van de beste platforms voor staking vergelijkt opties met een vergunning voor inwoners van de EU.
Risico’s van crypto staken
Staking heeft dezelfde risico’s als de munt zelf aanhouden, plus een paar eigen risico’s:
- Koersrisico. Het grootste. Munten in staking dalen mee met de markt.
- Lock-uprisico. Je kunt tijdens een crash misschien niet snel verkopen.
- Slashing. Een validator die de regels breekt, verliest een deel van de stake. Lees meer over proof of stake en slashing.
- Platformrisico. Als een exchange of een partner voor lending failliet gaat, kunnen munten in staking worden bevroren.
- Smart-contractrisico. Liquid staking en yield farming in DeFi voegen smart contracts toe: code die gehackt kan worden.
Doe je eigen onderzoek naar elk netwerk, en zie een heel hoog geadverteerd stakingpercentage als een waarschuwingssignaal, niet als een kans.
Conclusie: staking in het kort
Staking is een manier om beloningen te verdienen in een munt die je al hebt, door een proof-of-stake-netwerk te helpen transacties te valideren. Het past bij wie munten zoals ETH of SOL lang aanhoudt en het koersrisico toch al accepteert. Controleer in de EU of het stakingproduct buiten MiCA valt, vergelijk beloningen na commissie, en weet hoe lang het duurt voordat je je munten terugkrijgt.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn crypto verliezen als ik die stake?
Ja. De koers van de munt kan dalen terwijl die in staking staat, een validator kan worden geslasht, en het platform waar je staket kan failliet gaan of opnames bevriezen. Stakingbeloningen beschermen je tegen geen van deze risico's.
Is staking de moeite waard?
Dat kan, als je toch al van plan was een proof-of-stake-munt jarenlang aan te houden, omdat de beloningen je bezit vergroten. Een munt kopen alleen om die te staken is zelden de moeite waard, want koersschommelingen wegen meestal zwaarder dan de beloningen.
Hoeveel kun je verdienen met crypto staken?
Dat hangt af van het netwerk, de commissie van de aanbieder en hoeveel anderen staken. De percentages veranderen voortdurend en worden vaak vóór kosten genoemd, dus vergelijk het nettopercentage na commissie en onthoud dat de beloningen worden uitbetaald in de munt zelf, en die kan in koers dalen.
Is crypto staking gereguleerd in de EU?
Vaak niet. MiCA regelt de bewaring en de handel door aanbieders met een vergunning, maar stakingproducten vallen vaak buiten de reikwijdte, en verschillende exchanges in de EU vermelden in hun voorwaarden dat hun staking niet onder MiCA is gereguleerd.
Kan ik op elk moment stoppen met staken?
Niet altijd. Bij sommige netwerken en aanbieders kun je meteen unstaken, bij andere duurt het dagen of weken voordat je je munten terugkrijgt, en in die tijd kun je ze niet verkopen.