Wat is een perpetual contract in crypto?

Een perpetual contract, meestal perpetual futures of een “perp” genoemd, is een cryptoderivaat waarmee je erop inzet dat de koers van een munt stijgt of daalt, vaak met hefboom, zonder dat je de munt bezit en zonder einddatum. Een fundingbetaling tussen kopers en verkopers om de paar uur houdt de contractprijs dicht bij de spotprijs. Het is een product met een hoog risico: de meeste particuliere traders verliezen geld met derivaten met hefboom, en in de EU gelden er beperkingen voor.

Wat zijn perpetual futurescontracten?

Perpetual futurescontracten zijn een soort derivatencontract dat de koers van een onderliggende waarde volgt, zoals bitcoin of ether. Je ontvangt de munt zelf nooit. Je wint of verliest alleen het verschil tussen de prijs waartegen je je positie opent en sluit, afgerekend in geld of stablecoins.

Ze heten ook perpetual swaps. De eerste bekende versie werd in 2016 gelanceerd door de exchange BitMEX, en perpetual futures zijn sindsdien uitgegroeid tot een van de meest verhandelde producten op de cryptomarkten. Perpetual futures op bitcoin zijn het meest voorkomende voorbeeld.

Hoe werken perpetual futures?

Met perpetual futures kunnen traders long- en shortposities innemen:

• Longposities leveren winst op als de koers stijgt.
• Shortposities leveren winst op als de koers daalt.

Om een positie in perpetual futures te openen, stort je margin: onderpand dat mogelijke verliezen dekt. Met hefboom kun je met die margin grotere posities innemen met minder kapitaal. Met 10x hefboom opent € 500 aan margin een positie van € 5.000. Elke koersbeweging wordt met tien vermenigvuldigd, in beide richtingen.

De exchange volgt je positie voortdurend. Als verliezen je margin onder de onderhoudsmarge brengen, sluit de exchange je positie automatisch. Dat heet liquidatie.

Waarom is er geen einddatum?

Traditionele futurescontracten hebben een vaste einddatum. Op die datum wordt het contract afgerekend, en wie de trade wil openhouden, moet hem doorrollen naar een nieuw contract, wat tijd en kosten kost. Perpetual futures schrappen die stap: anders dan traditionele futurescontracten kun je een perpetual onbeperkt aanhouden.

Zonder einddatum is er echter niets dat de prijs van de perpetual futures terugdwingt naar de spotprijs. Dat is de taak van de funding rate.

Hoe werkt de funding rate?

De funding rate is een periodieke betaling tussen houders van long- en shortposities, vaak elke acht uur, op sommige platforms elk uur. Het mechanisme van de funding rate houdt de contractprijs dicht bij de spotprijs:

• Is de funding rate positief, dan ligt de prijs van de perpetual futures boven de spotprijs. Longs betalen shorts, waardoor long gaan duurder wordt en de prijs omlaag wordt getrokken.
• Is de funding rate negatief, dan noteert het contract onder spot. Shorts betalen longs.

De rate wordt meestal berekend uit een premie-index (het verschil tussen contract- en spotprijs) plus een kleine rentecomponent. De pagina over de funding rate legt het uitgebreider uit.

Een eenvoudige berekening van de funding rate

Stel dat je een longpositie van € 5.000 aanhoudt en de funding rate 0,01% per acht uur is. Je betaalt € 5.000 × 0,01% = € 0,50 per periode, of € 1,50 per dag. Over 30 dagen is dat € 45, of de trade nu winst maakt of niet. In verhitte markten kan de rate een aantal keer hoger liggen.

Een rekenvoorbeeld: hefboom en liquidatierisico

Zo raken koersbewegingen een positie in perpetual futures met hefboom, met illustratieve getallen:

1. Je stort € 500 margin en opent een 10x long op bitcoin: een positie van € 5.000.
2. De takerkosten om te openen zijn 0,05% van € 5.000 = € 2,50 (het tarief voor niveau 1 bij futures op Kraken, gecontroleerd op 23 oktober 2026). Sluiten kost nog eens hetzelfde.
3. Stijgt bitcoin 5%, dan wint de positie € 250, een rendement van 50% op je margin vóór kosten en funding.
4. Daalt bitcoin 5%, dan verlies je € 250, de helft van je margin.
5. Daalt bitcoin iets minder dan 10%, dan zakt je resterende margin onder de onderhoudsmarge en wordt de positie geliquideerd. Je € 500 is weg, en koersbewegingen van 10% kunnen op de cryptomarkt binnen enkele uren gebeuren.

Een hoge hefboom maakt het liquidatierisico tot het centrale feit van handelen in perpetual futures. Hoe hoger de hefboom, hoe kleiner de beweging die je wegvaagt.

Perpetual futures vs spot trading en traditionele futures

Spot trading past bij mensen die crypto voor de lange termijn willen bezitten. Perpetual futures zijn gemaakt voor kortetermijntraders die willen speculeren op koersbewegingen of een bestaand bezit willen afdekken.

Waarom traders perpetual futures gebruiken

Traders gebruiken de markt voor perpetual futures om drie hoofdredenen: doorlopend handelen, de klok rond en zonder doorrollen; de mogelijkheid om met shortposities winst te maken op dalende koersen; en hedgen, bijvoorbeeld een miner die bitcoin short gaat om zich te beschermen tegen een koersdaling. De grote markten voor perpetual futures zijn bovendien heel liquide.

Niets daarvan maakt ze geschikt voor de meeste mensen. Hefboom vergroot verliezen net zo goed als winsten, en fundingkosten lopen in de loop van de tijd op.

Risico’s van handelen in perpetual futures

De belangrijkste risico’s zijn duidelijk:

• De meeste particuliere traders verliezen geld. Derivaten met hefboom leveren de meerderheid van de particuliere klanten verlies op. Een voorbeeld: Bitpanda vermeldt dat 78,5% van de rekeningen van particuliere klanten geld verliest bij het handelen in CFD’s met zijn product met hefboom.
• Liquidatie. Een beweging van een paar procent tegen je in kan je margin wegvagen, vooral bij een hoge volatiliteit in de markt.
• Fundingkosten. Een positie wekenlang aanhouden kan meer kosten dan de trade oplevert.
• Platformrisico. Veel perpetual futures worden verhandeld op offshore-exchanges zonder EU-vergunning, zonder toezichthouder waar je terechtkunt als er iets misgaat.

Zo beheren traders het risico van perpetual futures

Zorgvuldig risicobeheer begint met een lage hefboom of helemaal geen. Isolated margin beperkt het verlies tot de margin in één positie, terwijl cross margin je hele accountsaldo als onderpand gebruikt, zodat één slechte trade alles kan leegtrekken. Een stop-lossorder sluit een positie vóór de liquidatie, maar in snelle markten kan die tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd. Onze uitleg over derivaten gaat dieper in op deze hulpmiddelen.

Perpetual futures in de EU: beperkt voor particulieren

Perpetual futures zijn derivaten, dus in de EU vallen ze onder MiFID II, niet onder MiCA. Een aanbieder heeft een vergunning als beleggingsonderneming nodig om ze aan inwoners van de EU aan te bieden, en voor producten met hefboom voor particuliere klanten gelden beperkingen: voor crypto-CFD’s is de hefboom bijvoorbeeld begrensd op 2:1, met regels voor het sluiten van posities bij te weinig margin en bescherming tegen een negatief saldo. Veel grote exchanges hebben derivaten voor inwoners van de EU helemaal uitgezet, en met alleen een MiCA-vergunning mag een aanbieder ze niet aanbieden.

In de VS houdt de Commodity Futures Trading Commission toezicht op futures, en de meeste offshore-exchanges die perpetual futures aanbieden, accepteren geen klanten uit de VS.

Wie kan perpetual futures beter vermijden?

Vermijd perpetual futures als je nieuw bent met beleggen, als je crypto voor de lange termijn wilt bezitten, of als je posities niet nauwlettend kunt volgen. Wil je er toch in handelen, gebruik dan alleen een aanbieder met een vergunning voor derivaten in jouw land, begin met een bedrag dat je je kunt veroorloven volledig te verliezen, en houd de hefboom laag. Dit is geen beleggingsadvies, en cryptoactiva kunnen al hun waarde verliezen.

Verwante begrippen

• Futures
• Hefboom
• Funding rate
• Liquidatie
• Margin trading