Wat is liquidatie in crypto?

Liquidatie (liquidation) in crypto is het gedwongen sluiten van een positie met hefboom door de exchange wanneer je verliezen bijna alle margin erachter hebben opgemaakt. Het gebeurt automatisch zodra de marktprijs je liquidatieprijs bereikt, en je verliest meestal het grootste deel of alles van de margin die je in die trade hebt gestoken.

Liquidatie raakt alleen traders die met geleend geld handelen, via margin trading, futures of cryptoleningen. Als je gewoon bitcoin koopt met euro’s, kan niemand je liquideren. Een hefboom vergroot verliezen net zo goed als winsten, en de meeste particuliere traders die met hefboom handelen, verliezen geld.

Wat is liquidatie bij cryptotrading?

Bij cryptotrading betekent liquidatie dat de exchange je positie met hefboom voor je sluit omdat je margin het risico niet meer dekt. De exchange beschermt zijn lening: zodra je eigen vermogen daalt tot het niveau van de onderhoudsmarge, wordt de positie tegen de marktprijs verkocht (bij een long) of teruggekocht (bij een short).

Het woord heeft ook een alledaagse betekenis. Je crypto liquideren kan gewoon betekenen dat je die verkoopt voor euro’s, en dat is je eigen keuze. Een gedwongen liquidatie is dat niet: die wordt in gang gezet door het liquidatiesysteem van de exchange, vaak binnen enkele seconden, zonder de mogelijkheid te wachten tot de cryptomarkt herstelt.

Zo werkt liquidatie in crypto

Liquidatie in crypto verloopt op bijna elke exchange in dezelfde volgorde; de kosten en marginratio’s staan in de margin-eisen van elk platform.

1. Een trader opent een positie met hefboom. Bijvoorbeeld: € 1.000 van je eigen geld met 10x stuurt een positie van € 10.000 aan.
2. De exchange stelt een onderhoudsmarge vast. Dit is het minimale eigen vermogen dat je moet aanhouden, meestal een klein percentage van de positiegrootte.
3. De marktprijs beweegt tegen je in. Verliezen gaan direct van je marginsaldo af.
4. De margin van de trader daalt tot het onderhoudsniveau. De positie bereikt haar liquidatieprijs, meestal gemeten aan de markprijs.
5. Het liquidatiesysteem sluit de positie automatisch. Het handelt tegen de marktprijs, die in snelle markten slechter kan zijn dan je liquidatieprijs.
6. Er worden kosten in rekening gebracht. De meeste exchanges rekenen liquidatiekosten, en sommige storten die in een verzekeringsfonds dat verliezen dekt wanneer een positie onder nul sluit.

Liquidatieprijs en onderhoudsmarge

De liquidatieprijs is de prijs waarop je positie gedwongen wordt gesloten. Bij een longpositie met hefboom ligt de liquidatieprijs onder je instapprijs; bij een shortpositie ligt die erboven, en hoe hoger je hefboom, hoe dichterbij die ligt.

De onderhoudsmarge brengt de liquidatieprijs iets dichterbij dan je margin alleen doet vermoeden. De exchange wacht niet tot je margin precies nul is: hij sluit de positie terwijl er nog wat eigen vermogen over is om kosten te betalen en slippage op te vangen.

Zo schat je je liquidatieprijs

Een snelle schatting voor een longpositie: je wordt geliquideerd als de koers is gedaald met ongeveer 1 gedeeld door je hefboom, min een beetje voor onderhoudsmarge en kosten.

Voorbeeld: je zet € 1.000 margin in op een long met 10x op bitcoin bij € 100.000. Je positie is € 10.000, of 0,1 BTC.

• Een daling van 10% naar € 90.000 zou € 1.000 kosten, je hele margin.
• Met een onderhoudsmarge van 0,5% van de positie grijpt de exchange eerder in, bij ongeveer € 90.450.
• Kosten en fundingbetalingen die van je margin afgaan, kunnen de liquidatieprijs nog verder omhoog duwen.

Deze cijfers laten onderhoudsmarge en kosten buiten beschouwing, dus in werkelijkheid komt liquidatie iets eerder. Controleer altijd de liquidatieprijs die de exchange toont voordat je de trade opent.

Markprijs vs laatst verhandelde prijs

De meeste crypto-exchanges zetten liquidatie in gang op basis van de markprijs, niet de laatst verhandelde prijs. De markprijs is een prijs op basis van reële waarde, opgebouwd uit een index van prijzen op meerdere handelsplatformen, zodat één grote order of een korte piek op één exchange traders met hefboom niet wegvaagt.

De laatst verhandelde prijs is de meest recente trade in het orderboek van die exchange, en die kan in volatiele marktomstandigheden doorschieten. De markprijs vermindert oneerlijke liquidaties, maar als de hele markt beweegt, volgt de markprijs en worden posities snel gesloten, soms met slippage.

Isolated margin vs cross margin

Je marginmodus bepaalt hoeveel geld een liquidatie kan kosten. Met isolated margin loopt alleen de margin die aan die positie is toegewezen risico; met cross margin kan de exchange je hele rekeningsaldo gebruiken om verliesgevende posities open te houden.

• Isolated margin: liquidatie komt eerder, maar je maximale verlies is de margin die aan die trade is toegewezen.
• Cross margin: liquidatie komt later omdat er meer onderpand achter de trade staat, maar als het gebeurt, kun je je hele rekening verliezen, en één verliesgevende positie kan meerdere posities meesleuren.

Beginners gebruiken het best isolated margin. Onze pagina over margin trading legt beide modi uit.

Hoe een hefboom het liquidatierisico vergroot

Een hefboom vergroot het liquidatierisico omdat hij de afstand tussen je instapprijs en je liquidatieprijs verkleint. Met een hoge hefboom zijn zelfs kleine koersbewegingen die in crypto als normale volatiliteit gelden genoeg om je uit je positie te zetten.

Een dagelijkse beweging van 5% in bitcoin is niet ongewoon, en kleinere munten bewegen veel meer. Bij 20x liquideert die gewone beweging je. Bij perpetual futurescontracten knagen funding rates bovendien in de loop van de tijd aan je margin. Zie hoe een hefboom resultaten in beide richtingen vermenigvuldigt.

Zo voorkom je liquidatie

Je voorkomt liquidatie door je liquidatieprijs ver te houden van waar de markt waarschijnlijk heen gaat, en door zelf uit de trade te stappen voordat de exchange dat voor je doet.

1. Gebruik een lagere hefboom. 2x of 3x geeft een positie ruimte om normale schommelingen te overleven.
2. Zet een stop-loss vóór het liquidatieniveau. Een stop-loss haalt je eruit met een kleiner, gepland verlies en zonder liquidatiekosten, al kan die in snelle markten tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd.
3. Stem elke positie af op een aanvaardbaar verlies. Bepaal welk verlies in euro je accepteert en reken terug naar de positiegrootte.
4. Controleer de liquidatieprijs voordat je instapt. Ligt die binnen de bandbreedte van een normale dag, dan is de trade te groot.
5. Houd je marginratio in de gaten. Stel koersalerts in en controleer je open posities dagelijks.
6. Wees voorzichtig met margin bijstorten. Bijstorten schuift de liquidatieprijs verder weg, maar stopt ook meer geld in een verliesgevende positie.
7. Let op de kalender. Besluiten van centrale banken en ander groot nieuws kunnen tot scherpe koersbewegingen leiden.

Waarom liquidatiecascades ontstaan

Een liquidatiecascade is een kettingreactie: gedwongen liquidaties duwen de koers omlaag, wat meer liquidaties veroorzaakt, die de koers verder omlaag duwen. Veel traders met hefboom kiezen een vergelijkbare hefboom en vergelijkbare instapniveaus, dus liquidatieniveaus clusteren vaak rond dezelfde prijzen.

Bij een verkoopgolf voegt elke geliquideerde longpositie met hefboom een verkooporder toe en verdiept zo de daling. Bij een scherpe stijging worden shorts teruggekocht, wat de koersen omhoog duwt in een short squeeze. Cascades helpen verklaren waarom de cryptomarkt soms verder en sneller beweegt dan het nieuws alleen zou doen vermoeden.

Liquidatie bij cryptoleningen en DeFi

Liquidatie gebeurt ook als je leent met crypto als onderpand. Als je ether als onderpand stort voor een lening in stablecoins op een DeFi-protocol en de koers van ether daalt, laat het smart contract externe liquidators een deel van je lening aflossen en je onderpand met korting overnemen.

De trigger is een onderpandratio die wordt getoetst aan een prijsfeed die een oracle heet, dus een gebrekkige oracle of een bug in het smart contract kan ook liquidaties veroorzaken. Er is geen toezichthouder bij wie je bezwaar kunt maken, dus lees het liquidatiemechanisme van het protocol voordat je leent.

Wat gebeurt er na een liquidatie in de EU?

Na een liquidatie is de positie gesloten, is je margin weg of grotendeels weg, en kunnen er liquidatiekosten worden ingehouden. Grote exchanges dekken een eventueel tekort meestal uit een verzekeringsfonds, zodat je geen schuld overhoudt, maar controleer de voorwaarden. Bewaar je gegevens: afhankelijk van je land kan een liquidatie fiscaal als gerealiseerd verlies gelden.

Voor inwoners van de EU maakt het uit waar je handelt. Bitvavo, een exchange met een MiCA-vergunning, biedt margin trading tot 10x en rekent 2% liquidatiekosten, en Bybit EU vult zijn verzekeringsfonds voor spot margin met 2% liquidatiekosten. Cryptoderivaten vallen onder MiFID II in plaats van MiCA, en EU-brokers die CFD’s verkopen, moeten posities van particulieren sluiten zodra de rekening daalt tot 50% van de vereiste margin, en bescherming tegen een negatief saldo bieden. Ze publiceren ook hun verliespercentages: bij de brokers die we volgen, verliest tussen 55% en 78,5% van de CFD-rekeningen van particulieren geld. Offshore-exchanges zonder vergunning die een hefboom van 100x aanbieden, geven je niets van deze bescherming.

Conclusie

Liquidatie is wat er gebeurt als een hefboom samenvalt met een marktbeweging die je niet kunt opvangen: de exchange sluit je trade en je verliest het grootste deel of alles van je margin. Ken je liquidatieprijs voordat je instapt, gebruik een lagere hefboom en isolated margin, zet een stop-loss ruim vóór het liquidatieniveau, en handel alleen op platforms met een vergunning waar je woont.

Verwante begrippen

• Hefboom
• Margin trading
• Perpetual contract
• Funding rate
• Stop-loss