Wat is een public key in crypto? Het verschil met een adres
Een publieke sleutel in crypto, vaak gewoon public key genoemd, is de deelbare helft van een cryptografisch sleutelpaar: een code die uit je privésleutel wordt berekend, waarmee het netwerk je digitale handtekeningen kan controleren en waarmee anderen je geld kunnen sturen. Je kunt hem vrij delen, omdat niemand van een publieke sleutel kan terugrekenen naar de privésleutel die je crypto beheert. Je walletadres is meestal een kortere, gehashte versie van de publieke sleutel.
Wat is een publieke sleutel in crypto, in gewone woorden?
Een publieke sleutel is als een rekeningnummer dat ook handtekeningen kan controleren. Mensen en de blockchain gebruiken hem om te bevestigen dat een transactie echt van jou komt, zonder ooit je geheim te zien.
Elke cryptowallet werkt met drie samenhangende sleutels en codes:
- Privésleutel: een geheim getal dat alleen jij kent. Hiermee onderteken je transacties en heb je toegang tot je geld.
- Publieke sleutel: wiskundig afgeleid van de privésleutel. Hij wordt gebruikt om handtekeningen te controleren en mag openbaar worden gedeeld.
- Walletadres: gemaakt van de publieke sleutel, meestal door hem te hashen. Dit geef je aan iemand zodat die je geld kan sturen.
Het verband werkt maar één kant op. Je wallet maakt in een oogwenk van een privésleutel een publieke sleutel, maar het proces omkeren is praktisch onmogelijk. Daarom werkt de publieke sleutel als je identiteit op de blockchain, terwijl je privésleutel verborgen blijft.
Zo werken publieke en privésleutels samen
Publieke en privésleutels werken samen via asymmetrische cryptografie, ook wel cryptografie met publieke sleutels genoemd. Het idee stamt uit de jaren 1970, decennia voor Bitcoin, en beveiligt vandaag een groot deel van het internet. Anders dan bij symmetrische cryptografie, waarbij beide kanten één geheime sleutel delen, heeft hier ieder twee samenhangende sleutels: een publieke en een privésleutel.
In crypto wordt het sleutelpaar vooral gebruikt voor digitale handtekeningen:
- Je maakt een transactie aan, bijvoorbeeld om voor € 200 aan bitcoin naar een vriend te sturen.
- Je wallet ondertekent hem met je privésleutel. De handtekening is uniek voor precies deze transactie.
- Het netwerk controleert de handtekening aan de hand van je publieke sleutel. Is er iets veranderd, of heeft de verkeerde sleutel ondertekend, dan mislukt de controle.
- Nodes accepteren de transactie zodra die door de controle komt, en miners of validators nemen hem op in een blok.
Niemand anders ziet op enig moment je privésleutel. Met de publieke sleutel wordt gecontroleerd dat alleen de eigenaar van het adres die handtekening kan hebben gemaakt, en zo bewijs je eigendom op een netwerk zonder centrale autoriteit.
Versleuteling: de andere taak van een publieke sleutel
Buiten blockchains beschermt versleuteling met publieke sleutels ook berichten. Als Bob Alice een privébericht wil sturen, versleutelt hij het met de publieke sleutel van Alice. Alleen de bedoelde ontvanger, Alice, kan het ontsleutelen met haar bijbehorende privésleutel. Alice kan op dezelfde manier antwoorden met de publieke sleutel van Bob. Dit is het idee achter end-to-end-versleuteling in chat-apps en het slotje in je browser, en het betekent dat twee partijen via een openbaar kanaal een gedeeld geheim kunnen afspreken zonder een vertrouwde koerier. Bitcoin en Ethereum gebruiken het sleutelpaar om te ondertekenen, niet om te versleutelen, maar de wiskunde komt uit dezelfde familie.
Hoe worden sleutels gegenereerd?
Sleutels worden in een vaste volgorde gegenereerd, te beginnen bij toeval. Eerst komt de privésleutel: je wallet kiest een enorm, willekeurig getal, meestal afgeleid van je herstelzin. Daarna berekent de wallet de bijbehorende publieke sleutel met een cryptografisch algoritme op basis van elliptische krommen. Bitcoin en Ethereum gebruiken allebei dezelfde elliptische kromme, die secp256k1 heet.
Vanaf daar maakt elke blockchain op zijn eigen manier adressen:
| Bitcoin | Ethereum | |
|---|---|---|
| Publieke sleutel | 33 bytes, weergegeven als 66 tekens die beginnen met 02 of 03 | 64 bytes |
| Adres gemaakt door | De publieke sleutel twee keer te hashen | De publieke sleutel te hashen en de laatste 20 bytes te houden |
| Zo ziet het adres eruit | Begint met 1, 3 of bc1 | 0x gevolgd door 40 tekens |
Een ingekort voorbeeld van een publieke sleutel van Bitcoin ziet eruit als 02b4632d08485ff1…; het bijbehorende adres zou met bc1 beginnen en er heel anders uitzien, omdat hashen alles door elkaar husselt.
Moderne wallets maken voor elke betaling die je ontvangt een nieuw sleutelpaar aan, en dus een nieuw bitcoinadres. Ethereum-wallets houden meestal één blockchainadres per account aan.
Publieke sleutel vs privésleutel vs walletadres
Het belangrijkste verschil tussen de drie is wie ze mag zien en wat je ermee kunt.
| Privésleutel | Publieke sleutel | Walletadres | |
|---|---|---|---|
| Delen? | Nooit | Ja | Ja |
| Wat het doet | Ondertekent transacties, laat je geld uitgeven | Controleert handtekeningen | Vertelt mensen waar ze geld naartoe sturen |
| Gemaakt van | Willekeurig getal of herstelzin | Privésleutel | Publieke sleutel (gehashte versie) |
| Als iemand anders het heeft | Die beheert je crypto | Er gebeurt niets | Die kan je crypto sturen en het saldo zien |
Op Bitcoin wordt je publieke sleutel zelf pas zichtbaar op de blockchain als je geld uitgeeft vanaf een adres. Tot die tijd zien andere gebruikers alleen het adres. Op Ethereum kan de publieke sleutel worden afgeleid uit elke transactie die je hebt ondertekend.
Waarom de publieke sleutel belangrijk is voor jou
Je hebt zelden direct met een publieke sleutel te maken; je wallet regelt dat voor je. Maar uit hoe hij werkt, volgen drie praktische punten.
Privacy. Alles wat naar een bepaald adres wordt gestuurd, is openbaar. Iedereen met je adres kan de volledige geschiedenis ervan opzoeken, en een uitgebreide publieke sleutel (xpub) toont in één keer elk adres in je wallet. Deel een xpub alleen met software die je vertrouwt, zoals je eigen wallet-app. Lees meer over privacy in crypto.
Controles bij opnames in de EU. Neem je onder de Europese travel rule meer dan € 1.000 op van een EU-exchange naar je eigen wallet, dan moet de exchange controleren of het adres van jou is. Sommige exchanges vragen je een bericht te ondertekenen met je wallet: je privésleutel ondertekent, en de exchange controleert de handtekening aan de hand van je publieke sleutel.
Fouten zijn niet terug te draaien. Cryptotransacties zijn definitief. Stuur je geld naar het verkeerde adres of het verkeerde netwerk, dan kan geen bank of toezichthouder dat terugdraaien. Is het adres van niemand, dan is het geld voor altijd onbereikbaar.
Oplichting met adressen: hier let je op
Oplichters kunnen je crypto niet stelen met je publieke sleutel, dus richten ze zich op het adres waarnaar je stuurt. Deze trucs komen vaak voor:
- Adresvergiftiging. Een oplichter stuurt je een piepklein bedrag vanaf een adres dat met dezelfde tekens begint en eindigt als een adres dat jij gebruikt. Later kopieer je het verkeerde adres uit je geschiedenis.
- Klembordmalware. Kwaadaardige software vervangt het adres dat je hebt gekopieerd door dat van de aanvaller als je het plakt.
- Nep-QR-codes en nep-betaalpagina’s die het adres van een oplichter tonen in plaats van het echte.
Zo bescherm je jezelf:
- Controleer het volledige adres, niet alleen de eerste en laatste paar tekens, voordat je verstuurt.
- Stuur eerst een klein testbedrag als je een groter bedrag naar een nieuw adres overmaakt.
- Sla vertrouwde adressen op in het adresboek van je exchange of in je lijst met goedgekeurde opnameadressen.
- Bewaar grotere bedragen in eigen beheer op een hardwarewallet, die het adres op zijn eigen scherm toont.
Ben je geld kwijtgeraakt door oplichting, meld het dan meteen bij de politie en bij de exchange waarvandaan je het hebt verstuurd. Onze uitleg over goede beveiligingsgewoonten behandelt meer stappen.
De belangrijkste punten
Een publieke sleutel is het deel van je crypto-identiteit dat je aan de wereld kunt laten zien. Hij bewijst dat je handtekeningen echt zijn en geeft mensen een manier om je te betalen, terwijl je privésleutel geheim blijft. Deel adressen gerust, bescherm je privacy met steeds nieuwe adressen, en controleer altijd goed waar je geld naartoe gaat.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Is een publieke sleutel hetzelfde als een walletadres?
Nee. Een walletadres is meestal een kortere, gehashte versie van de publieke sleutel, bedoeld om geld te ontvangen. Je wallet maakt het adres voor je aan, dus in het dagelijks gebruik deel je het adres, niet de publieke sleutel zelf.
Kan iemand mijn crypto stelen met mijn publieke sleutel?
Nee. Met een publieke sleutel kunnen mensen alleen je handtekeningen controleren en je geld sturen. Om geld uit te geven, heeft iemand de bijbehorende privésleutel nodig, en die is niet uit de publieke sleutel af te leiden.
Hoe vind ik mijn publieke sleutel?
De meeste wallets tonen adressen in plaats van publieke sleutels. Met sommige geavanceerde wallets of hardwarewallets kun je een uitgebreide publieke sleutel (xpub) exporteren, maar die toont elk adres in de wallet, dus deel hem alleen met software die je vertrouwt.
Kan het kwaad om mijn walletadres te delen?
Een adres delen kan je geld niet in gevaar brengen, maar iedereen kan dan wel het saldo en de geschiedenis van dat adres op de blockchain zien. Gebruik voor je privacy voor elke betaling een nieuw adres.