Wat is een private key in crypto? Betekenis, voorbeelden en beveiliging
Een privésleutel in crypto, meestal gewoon private key genoemd, is een geheim getal dat bewijst dat een blockchainadres van jou is en waarmee je transacties vanaf dat adres goedkeurt, oftewel ondertekent. Wie de privésleutel kent, beheert het geld, dus hij werkt als de enige sleutel van een kluis waarvoor geen slotenmaker bestaat. Je wallet bewaart hem voor je, meestal achter een herstelzin, en je moet hem nooit op een website invullen of met iemand delen.
Wat is een privésleutel in crypto, in gewone woorden?
Een privésleutel is een heel groot, willekeurig gegenereerd getal dat alleen jij zou moeten kennen. Daaruit leidt je walletsoftware je publieke sleutel en je walletadres af: het deel dat je deelt zodat mensen je crypto kunnen sturen.
Zie het als drie lagen:
- Privésleutel: het geheim. Hiermee onderteken je transacties en heb je volledige controle over het geld.
- Publieke sleutel: berekend uit de privésleutel. Hiermee kan het netwerk je handtekeningen controleren.
- Walletadres: een kortere code die uit de publieke sleutel wordt gemaakt. Dit geef je aan iemand om geld te ontvangen.
De wiskunde werkt maar één kant op. Van een privésleutel een publieke sleutel maken kost een fractie van een seconde; van een publieke sleutel terugrekenen naar de bijbehorende privésleutel is met de computers van nu praktisch onmogelijk.
Hoe ziet een privésleutel eruit?
Een bitcoin-privésleutel is een getal van 256 bits. Wallets tonen hem meestal als 64 letters en cijfers in hexadecimale notatie (0 tot 9 en a tot f), of in een korter Bitcoin-formaat dat begint met een 5, K of L. Een ingekort, verzonnen voorbeeld ziet er zo uit: e9873d79c6d8…aa33262.
Het bereik van mogelijke getallen is zo groot dat het raden van de unieke privésleutel van een ander geen realistische aanval is. Dieven raden geen sleutels; ze misleiden mensen zodat die hun sleutel prijsgeven, of ze stelen hem van slecht beveiligde apparaten.
Hoe werkt een privésleutel?
Een privésleutel werkt doordat hij een digitale handtekening maakt. Als je crypto verstuurt, neemt je wallet de transactiegegevens (bedrag, ontvanger, kosten) en ondertekent die digitaal met de privésleutel. Het netwerk controleert die handtekening vervolgens aan de hand van je publieke sleutel.
Die controle bewijst twee dingen zonder dat de sleutel ooit zichtbaar wordt: dat de eigenaar van het adres de betaling heeft goedgekeurd, en dat niemand de gegevens daarna heeft veranderd. Daarom hoeft de privésleutel nooit je wallet te verlaten, en daarom zal niemand met legitieme bedoelingen er ooit om vragen.
Privésleutel vs publieke sleutel
| Privésleutel | Publieke sleutel | |
|---|---|---|
| Wie ziet hem | Alleen jij | Iedereen met wie je een transactie doet, en het hele netwerk zodra je uitgeeft |
| Wat hij doet | Ondertekent transacties, geeft toegang tot je geld | Controleert handtekeningen; je adres wordt ervan afgeleid |
| Mag je hem delen? | Nooit | Ja |
| Bij verlies | Je geld is weg, tenzij je een back-up hebt | Kan opnieuw worden berekend uit de privésleutel |
Herstelzin vs privésleutel
Een herstelzin is een lijst van 12 of 24 woorden. Moderne wallets gebruiken één herstelzin om meerdere privésleutels te genereren, een aparte voor elk adres en elke munt. Je wallet bevat dus niet één sleutel, maar veel afzonderlijke privésleutels, die allemaal uit dezelfde woorden opnieuw worden opgebouwd.
In de praktijk is de herstelzin daarmee de gevoeligste informatie die je in crypto bezit. Eén herstelzin herstelt elke sleutel en elke munt in de wallet, op elk apparaat.
Wat gebeurt er als je je privésleutel kwijtraakt?
Raak je je privésleutel en elke back-up ervan kwijt, dan verlies je voorgoed de toegang tot het geld. De munten bestaan nog op de blockchain, maar niemand kan ze verplaatsen, want geen bedrijf of supportteam kan een sleutel resetten. Dat is de prijs van volledige controle.
Een telefoon of hardwarewallet kwijtraken is niet hetzelfde als de sleutel kwijtraken. Zolang je de herstelzin nog hebt, kun je dezelfde wallet herstellen op een nieuw apparaat of in andere walletsoftware, en gewoon verdergaan.
Bewaring door de exchange: niet jouw sleutels, niet jouw munten
Niet elke cryptogebruiker heeft zijn eigen sleutels. Op een exchange bewaart het platform de cryptografische sleutels in wallets die het zelf beheert, en log jij in met een wachtwoord. Bij eigen beheer worden de sleutels aangemaakt en opgeslagen op je eigen apparaat.
“Niet jouw sleutels, niet jouw munten” betekent dat je, als een platform de sleutels heeft, ervan afhankelijk bent dat het je crypto teruggeeft. Beide routes hebben een addertje:
- Bewaring door de exchange. In de EU moet een exchange met een MiCA-vergunning de crypto van klanten gescheiden houden van zijn eigen vermogen en strenge bewaarregels volgen. Maar crypto valt niet onder een beleggerscompensatiestelsel, en exchanges kunnen worden gehackt of opnames bevriezen.
- Eigen beheer. Je hebt volledige controle, en niemand kan je munten bevriezen. Je bent ook het enige zwakke punt: raak je je back-up kwijt, dan kan niemand je helpen.
Er is ook een verband met EU-regels. Neem je meer dan € 1.000 op van een EU-exchange naar je eigen wallet, dan moet de exchange controleren of die wallet van jou is, en een manier om dat te bewijzen is een bericht ondertekenen met je privésleutel.
Zo bescherm je je privésleutels
Je privésleutels beschermen komt neer op twee regels: niemand anders mag ze ooit zien, en jij moet ze altijd kunnen herstellen. Deze stappen dekken allebei.
- Schrijf je herstelzin op papier of staal, niet in een foto, een notitie-app, een e-mail of cloudopslag. Bewaar hem op een goed beschermde plek, uit de buurt van het apparaat.
- Gebruik een hardwarewallet voor grotere bedragen. Die houdt de sleutels offline in cold storage en ondertekent transacties in het apparaat zelf.
- Houd alleen geld om uit te geven in een hot wallet op je telefoon of computer, die met internet verbonden is.
- Vul nooit een herstelzin of de privésleutel zelf in op een website, in een pop-up van je browser of in een chat. Geen enkel supportteam heeft die nodig.
- Download wallet-apps alleen via de officiële site of de link naar de app store, en controleer de uitgever. Er bestaan nep-wallet-apps om sleutels te stelen.
- Denk aan je familie. Schrijf op waar je back-up ligt en hoe die werkt, zodat je crypto niet verloren gaat als jou iets overkomt.
Oplichting en valkuilen rond privésleutels
De meeste mensen die crypto in eigen beheer kwijtraken, worden niet in technische zin gehackt; ze worden overgehaald om hun sleutel af te geven. Let op deze waarschuwingssignalen:
- Nep-support. Iemand op Telegram, X of WhatsApp biedt aan een probleem te “verhelpen” en vraagt om je herstelzin. Dat is altijd oplichting.
- Phishingsites. Een kopie van de website van je wallet vraagt je je wallet te “verifiëren” of te “synchroniseren” door je woorden in te typen. Lees meer over phishing.
- E-mails met “valideer je wallet” na een datalek, met je echte naam om overtuigend over te komen.
- Herstelzinnen die bij het apparaat worden geleverd. Met een echte hardwarewallet maak je zelf een nieuwe aan. Een voorgedrukte herstelzin betekent dat iemand anders hem kent.
Denk je dat je herstelzin of privésleutel is uitgelekt, maak dan meteen een nieuwe wallet aan op een schoon apparaat en zet je geld daarheen voordat iemand anders dat doet. Doe daarna aangifte van de diefstal bij de politie en meld het, als er een exchange bij betrokken was, ook bij de exchange.
Conclusie
Je privésleutel is je crypto. Bewaar de herstelzin offline en privé, zet grotere bedragen op een hardwarewallet, en zie iedereen die om je woorden vraagt als een dief. Een overzicht van de opties vind je in onze uitleg over soorten cryptowallets.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Is een privésleutel hetzelfde als een herstelzin?
Nee. Een herstelzin is een lijst van 12 of 24 woorden die je wallet gebruikt om veel privésleutels te genereren. Wie de herstelzin heeft, kan elke sleutel in de wallet opnieuw aanmaken, dus bescherm die minstens zo zorgvuldig als een losse privésleutel.
Wat kan iemand met je privésleutel?
Alles wat jij kunt. Met je privésleutel kan iemand transacties ondertekenen en alle crypto op dat adres verplaatsen, en omdat blockchaintransacties niet kunnen worden teruggedraaid, krijg je die meestal niet terug.
Waar vind ik mijn privésleutel?
Staat je crypto op een exchange, dan heeft de exchange de sleutels en zie je ze niet. In een wallet in eigen beheer worden de sleutels aangemaakt uit je herstelzin; de meeste wallets kunnen een losse sleutel exporteren, maar dat heb je zelden nodig en het brengt extra risico mee.
Kan ik een verloren privésleutel herstellen?
Alleen met je herstelzin of een andere back-up. Niemand, ook de maker van de wallet niet, kan een privésleutel resetten. Daarom is je back-up belangrijker dan het apparaat.