Wat is position sizing? Betekenis, formule en voorbeelden

Position sizing, in het Nederlands ook wel je positiegrootte bepalen, is beslissen hoeveel geld je in één trade of belegging stopt, op basis van hoeveel je bereid bent te verliezen als het misgaat. In plaats van te vragen “hoeveel kan ik verdienen?”, begin je bij de omvang van je rekening en je stop-loss, en reken je uit hoeveel eenheden je koopt, zodat een slechte trade maar een klein, gepland deel van je kapitaal kost. Het is het meest praktische deel van risicobeheer, en het werkt hetzelfde voor aandelen, ETF’s, crypto en forex.

Wat is position sizing, in gewone woorden?

Position sizing is de regel die de omvang van elke positie in je portefeuille bepaalt. Die omvang is geen gok of rond getal: hij volgt uit twee gegevens die je vastlegt voordat je koopt, namelijk het deel van je rekening dat je wilt riskeren en de prijs waarbij je toegeeft dat de trade fout was.

Het helpt om twee getallen uit elkaar te houden die beginners vaak door elkaar halen:

• Positiewaarde: wat de positie waard is. Koop 10 aandelen tegen € 50 en je positiewaarde is € 500.
• Rekeningrisico: wat je echt verliest als de trade je stop-loss raakt. Met een stop op € 45 verlies je € 5 per aandeel, dus € 50 in totaal.

Goede position sizing houdt dat tweede getal onder controle. Een positie van € 500 kan een klein of een groot risico zijn, afhankelijk van waar je stop-lossniveau ligt.

Waarom is position sizing belangrijk?

Position sizing is belangrijk omdat het voorkomt dat één slechte trade, of een reeks ervan, je rekening verwoest. Zelfs een degelijke strategie heeft verliesreeksen, en bij volatiele bezittingen zoals crypto kunnen die reeksen lang zijn.

Dit doen tien verliezen op rij met een handelsrekening van € 10.000, als het risico per trade een vast percentage van het huidige saldo is:

Daar gaat het om bij de rekensom: van kleine verliezen herstel je makkelijk, van grote niet. Wat position sizing niet kan, is een verliezende strategie in een winnende veranderen. Het beperkt het neerwaartse risico; het aandeel winnende trades en de omvang van je winsten bepalen nog steeds of je geld verdient.

Zo bereken je je positiegrootte

Om je positiegrootte te berekenen heb je drie getallen nodig: de omvang van je rekening, het percentage dat je per trade riskeert en de afstand tussen je instapprijs en je stop-loss.

Positiegrootte (eenheden) = rekeningrisico ÷ traderisico per eenheid

Rekeningrisico = rekeninggrootte × risicopercentage. Traderisico per eenheid = instapprijs − stop-lossprijs.

Een uitgewerkte berekening van de positiegrootte

Je hebt € 10.000 op een handelsrekening en gebruikt een regel van 1% risico.

Verander nu alleen de stop. Met een krappere stop op € 78 (€ 2 per eenheid) kun je 50 eenheden kopen, een positie van € 4.000. Met een ruimere stop op € 72 (€ 8 per eenheid) koop je 12 eenheden, met een waarde van € 960. De omvang van de trade verandert flink, maar het mogelijke verlies blijft elke keer ongeveer € 100. Zo werkt position sizing.

Tel kosten mee en rond naar beneden af

Kosten komen uit hetzelfde risicobudget. Rekent je broker € 1 om te kopen en € 1 om te verkopen, en kost de spread nog eens € 1, dan is je echte risico in het voorbeeld hierboven € 103, niet € 100. Tel bij Amerikaanse aandelen de valutakosten erbij op. Rond daarna naar beneden af op hele aandelen, of op de minimale orderstap bij crypto. Een calculator voor de positiegrootte doet deze rekensom voor je, maar je moet nog steeds elke invoer begrijpen. Onze uitleg over handelskosten laat zien welke kosten je moet meetellen.

Veelgebruikte methoden voor position sizing

Er is niet één beste strategie voor position sizing. Dit zijn de methoden die je het vaakst ziet, van de eenvoudigste tot de meest geavanceerde.

Position sizing met een vast percentage

Bij de methode met een vast percentage riskeer je bij elke trade hetzelfde deel van je rekeningvermogen, vaak tussen 0,5% en 2%. Dit heet fixed fractional position sizing. Omdat het percentage geldt voor je huidige totale rekening, krimpt het risico in euro’s na verliezen en groeit het na winsten, en dat remt de schade bij een terugval. Het is het gebruikelijke vertrekpunt, omdat het je risico automatisch afstemt op je risicotolerantie.

Vast bedrag en vaste lots

Bij een vast bedrag riskeer je bij elke trade dezelfde som in euro’s, zeg € 50. Dat is eenvoudig, maar past zich niet aan als je rekening groeit of krimpt. Bij vaste lots koop je elke keer hetzelfde aantal eenheden, bijvoorbeeld 10 aandelen of 0,1 van een munt. Het is de eenvoudigste regel en de zwakste, omdat je echte risiconiveau verandert met elke prijs en elke afstand tot je stop.

Position sizing op basis van volatiliteit

Bij position sizing op basis van volatiliteit gebruik je de recente schommelingen van de markt om de stop te bepalen, en daarmee de omvang. Een veelgebruikt hulpmiddel is de average true range, kortweg ATR: de gemiddelde dagelijkse koersbandbreedte over bijvoorbeeld 14 dagen. Zet de stop twee ATR’s onder je instapprijs en de formule doet de rest. Als de marktvolatiliteit stijgt, wordt de stop ruimer en de positie automatisch kleiner.

Voorbeeld: een token noteert € 2,00 met een ATR van € 0,20. Een stop op twee ATR’s afstand ligt € 0,40 onder de instapprijs, dus met € 100 rekeningrisico koop je 250 tokens, een positie van € 500. Dit past bij volatiele markten zoals crypto, waar een krappe stop door gewone ruis wordt geraakt.

Het Kelly-criterium

Het Kelly-criterium is een gokformule die een optimale inzet berekent uit het aandeel winnende trades en je gemiddelde winst vergeleken met je gemiddelde verlies. Met 50% winnende trades en winsten die twee keer zo groot zijn als de verliezen, stelt volledige Kelly voor om 25% van je kapitaal op elke trade in te zetten. Dat is veel meer dan de meeste traders kunnen verdragen, en het steunt op statistieken over je eigen strategie die particuliere beleggers zelden hebben. Als je het al gebruikt, gebruik dan een kleine fractie van de uitkomst.

Position sizing bij crypto en hefboom

Dezelfde formule geldt voor crypto, maar de invoer gedraagt zich anders. Koersen bewegen de klok rond, een stop-lossorder kan ruim onder je prijs worden uitgevoerd als de markt snel daalt, en een munt kan bijna al zijn waarde verliezen. Zie je stop als een plan, niet als een belofte, en stop nooit geld in crypto dat je niet kunt missen.

Hefboom maakt position sizing belangrijker, niet minder belangrijk. Met hefboom kan je positiewaarde vele malen groter zijn dan het geld dat je inlegt, en kan de exchange je positie sluiten (liquidatie) voordat je stop is bereikt. De meeste particuliere traders verliezen geld met CFD’s en andere producten met hefboom. In de EU is de hefboom op CFD’s voor particulieren begrensd, op 2:1 voor crypto-CFD’s, maar zelfs 2:1 verdubbelt je verliezen net zo goed als je winsten.

Fouten bij position sizing die je moet vermijden

Dit zijn de meest voorkomende manieren waarop traders hun eigen regels voor position sizing breken:

• Groter gaan na een reeks winsten. Zelfvertrouwen is geen voorsprong. Houd hetzelfde risicopercentage aan.
• Verdubbelen na verliezen. Een slechte trade proberen terug te winnen door meer te riskeren, is precies hoe kleine verliezen groot worden.
• Correlatie negeren. Drie cryptoposities van elk 1% gedragen zich meer als één inzet van 3%, omdat ze vaak samen dalen.
• Traden zonder stop. Zonder stop-lossprijs kun je geen positiegrootte berekenen, en is je echte risico de hele positie.
• Koersgaten vergeten. Aandelen kunnen na nieuws in het weekend ver onder het slot van vrijdag openen. Je verlies kan dan groter zijn dan gepland.

Gebruik de juiste ordertypes om je stop te plaatsen, en schrijf je risico per trade op voordat je op kopen klikt.

Position sizing voor beleggers op lange termijn

Beleg je € 100 per maand in een ETF via een spaarplan, dan heb je geen stop-lossformule nodig. Voor jou betekent position sizing dat je bepaalt hoeveel van je portefeuille in elke beleggingscategorie gaat. Als je bijvoorbeeld besluit dat crypto nooit meer dan 5% van een portefeuille van € 20.000 mag zijn, ligt je grens op € 1.000, hoe spannend de markt er ook uitziet. Regelmatige, vaste bedragen, zoals bij gespreid instappen, zijn ook een vorm van position sizing.

Conclusie

Position sizing maakt van een vaag gevoel van “niet te veel” een getal: bepaal je risico per trade, meet de afstand tot je stop, en deel. Het maakt een slechte strategie niet winstgevend, maar het houdt je lang genoeg in het spel om te ontdekken of de jouwe werkt.

Verwante begrippen

• Risicobeheer
• Stop-loss
• Hefboom
• Volatiliteit
• Portfolio