Wat is crypto mining?

Crypto mining is het proces waarbij rekenkracht wordt gebruikt om transacties te valideren en nieuwe blokken toe te voegen aan een blockchain die op proof of work draait, zoals Bitcoin. Miners strijden om een wiskundige puzzel op te lossen, en de eerste miner die een geldige oplossing vindt, voegt het volgende blok toe en ontvangt nieuw aangemaakte munten plus de transactiekosten in dat blok.

Wat is het minen van cryptomunten?

Crypto mining is de manier waarop een proof-of-work-netwerk overeenstemming bereikt over welke transacties hebben plaatsgevonden, zonder centrale instantie zoals een bank. Mining is het proces dat het gedeelde grootboek eerlijk houdt: om eerdere transacties te veranderen, zou een aanvaller meer rekenkracht nodig hebben dan alle eerlijke miners samen.

Niet elke cryptomunt wordt gemined. Bitcoin, Litecoin en Dogecoin gebruiken proof of work. Ethereum is in september 2022 gestopt met mining en gebruikt nu proof of stake, waarbij validators munten vastzetten in plaats van stroom te verbruiken.

Mining is ook iets anders dan crypto kopen. Als je bitcoin koopt op een exchange, krijg je bestaande munten van een andere verkoper. Miners maken nieuwe munten aan als beloning voor het werk dat ze voor het netwerk doen.

Hoe werkt het miningproces van bitcoin?

Het miningproces van bitcoin herhaalt zich ongeveer elke tien minuten, in vier stappen:

1. Transacties verzamelen. Openstaande transacties wachten in een wachtrij die de mempool heet. Een miner kiest transacties, meestal die met de hoogste transactiekosten, en bouwt een kandidaatblok.
2. Koppelen aan het vorige blok. Het kandidaatblok bevat een vingerafdruk (hash) van het vorige blok, en dat is wat de blokken aan elkaar ketent.
3. Het getal raden. De miner haalt het blok steeds opnieuw door de hashfunctie SHA-256 en verandert telkens een klein getal, de nonce, tot de uitkomst onder een doelwaarde valt die het netwerk vaststelt.
4. Verspreiden en controleren. Als een miner een geldige hash vindt, verspreidt hij het nieuwe blok. Andere nodes controleren het in milliseconden, voegen het blok toe aan de blockchain, en alle miners beginnen aan het volgende blok.

Er is geen kortere weg: een geldige hash vinden is puur trial-and-error, en daarom concurreren miners met brute rekenkracht.

Proof of work en mining difficulty

Proof of work betekent dat het blok zelf bewijst dat er energie is verbruikt om het te maken. Om ongeveer elke tien minuten een blok te krijgen, past het Bitcoin-netwerk de mining difficulty elke 2.016 blokken aan, ongeveer elke twee weken. Als er meer miners bijkomen en de totale miningcapaciteit van het netwerk (de hashrate) stijgt, wordt de puzzel moeilijker. Als miners vertrekken, wordt hij makkelijker.

Wat doen bitcoinminers voor het netwerk?

Bitcoinminers doen drie dingen tegelijk. Ze controleren of elke transactie de regels volgt, ze voorkomen dat iemand dezelfde munten twee keer uitgeeft, en ze maken het extreem duur om de geschiedenis van bevestigde transacties te herschrijven. In ruil daarvoor krijgen miners nieuwe bitcoin en transactiekosten.

Mininghardware: van CPU’s tot ASIC-miners

Mininghardware is sinds 2009 flink veranderd:

• CPU’s. In de eerste jaren van Bitcoin minden mensen op gewone computerprocessors.
• Grafische kaarten (GPU’s). Gamekaarten boden veel meer rekenkracht en werden populair om veel verschillende munten te minen.
• ASIC-miners. Application-specific integrated circuits zijn chips die voor maar één taak zijn gebouwd, zoals SHA-256-hashing. Tegenwoordig domineren ASIC-miners bitcoin mining, omdat niets anders in efficiëntie in de buurt komt.

Hardware wordt beoordeeld op hashkracht (terahashes per seconde) en efficiëntie (joule per terahash). Een moderne ASIC-miner kan zo’n 3.000 watt of meer verbruiken, produceert veel warmte en maakt ongeveer evenveel lawaai als een stofzuiger, dus hij heeft koeling nodig en een plek buiten de woonruimte.

Manieren om te minen: pools, solo mining en cloud mining

Er zijn drie belangrijke manieren om mee te doen:

• Mining pool. Individuele miners bundelen hun rekenkracht en delen de beloningen naar verhouding van het werk dat ze bijdragen. Bijna alle kleine miners gebruiken een pool, omdat regelmatige kleine uitbetalingen beter zijn dan jaren wachten op een blok.
• Solo mining. Je houdt de volledige blokbeloning als je een blok vindt, maar met één machine is de kans heel klein.
• Cloud mining. Je huurt miningcapaciteit van een bedrijf. Veel aanbiedingen voor cloud mining beloven vaste dagelijkse rendementen en blijken oplichting te zijn; zie elke belofte van een vast rendement als een waarschuwingssignaal.

De blokbeloning en transactiekosten

Miningbeloningen bestaan uit twee delen: de blokbeloning (nieuwe munten) en de transactiekosten die gebruikers betalen. Sinds de halving van april 2024 is de blokbeloning 3,125 BTC per blok. Elke 210.000 blokken, ongeveer elke vier jaar, wordt hij bij de halving opnieuw gehalveerd. Het aanbod van bitcoin is begrensd op 21 miljoen, dus zodra er geen nieuwe bitcoins meer bijkomen, zijn miners alleen nog afhankelijk van transactiekosten.

Is bitcoin mining winstgevend?

Of bitcoin mining winstgevend is, hangt af van vier dingen: de bitcoinkoers, de difficulty van het netwerk, je hardwarekosten en je stroomkosten. De opbrengst daalt zodra er meer miners bijkomen of de koers zakt, terwijl de kosten gelijk blijven.

Stroomkosten: een uitgewerkt voorbeeld

Stel dat een miner 3.000 watt verbruikt en 24 uur per dag draait, en je stroom kost € 0,30 per kWh (controleer je eigen contract):

• Verbruik per dag: 3 kW × 24 uur = 72 kWh
• Kosten per dag: 72 × € 0,30 = € 21,60
• Kosten per maand (30 dagen): € 21,60 × 30 = € 648

Tel daar de kosten van de machine zelf bij op, en je moet meer verdienen dan dat om alleen al quitte te spelen. Grote miningbedrijven gebruiken goedkope stroom, vaak uit waterkracht of stroomoverschotten, en kopen hardware in grote aantallen in. Daarom is winstgevend minen thuis in het grootste deel van Europa moeilijk. Gebruik een actuele winstcalculator voordat je geld uitgeeft, en onthoud dat de uitkomst elke dag verandert.

Als je het toch wilt proberen

Om thuis te beginnen met crypto mining heb je een miner nodig voor de munt die je kiest, een stabiele stroomvoorziening, een betrouwbare internetverbinding, een account bij een mining pool en je eigen walletadres voor de uitbetalingen. Controleer eerst je energiecontract, je woonverzekering en de lokale belastingregels. Zie het als een hobby met doorlopende kosten, niet als een belegging die zichzelf terugverdient.

Waarom crypto mining jou raakt

Ook als je zelf nooit gaat minen, heeft crypto mining invloed op jou. Het bepaalt de netwerkkosten die je betaalt als je bitcoin verstuurt, en het energieverbruik maakt deel uit van het debat over crypto. Critici wijzen op het stroomverbruik en de CO₂-uitstoot waar miners fossiele brandstoffen gebruiken; voorstanders wijzen op mining met hernieuwbare energie of energie die anders verloren zou gaan.

In de EU verbiedt MiCA proof of work niet, maar cryptoaanbieders met een vergunning moeten de belangrijkste gevolgen voor klimaat en milieu bekendmaken van het consensusmechanisme achter elke munt die ze aanbieden. Inkomsten uit mining kunnen ook belast zijn, en de regels verschillen per land. In Nederland vallen de munten die je op 1 januari hebt bijvoorbeeld onder box 3, net als andere beleggingen.

Voor de meeste mensen is een kleine hoeveelheid bitcoin kopen op een exchange met een vergunning eenvoudiger en goedkoper dan hem te minen. Onze lijst van crypto-exchanges voor beginners bevat alleen platforms met een vergunning onder MiCA. Crypto is volatiel, en je kunt al het geld verliezen dat je erin stopt.

Verwante begrippen

• Proof of work
• Hashrate
• Halving
• Difficulty
• Blok