Wat is een blok in crypto?
Een blok (block) is een bundel cryptotransacties die door het netwerk is gecontroleerd en definitief aan een blockchain is toegevoegd. Elk blok bevat ook een vingerafdruk van het blok ervoor, en zo zijn alle blokken aan elkaar gekoppeld tot één keten. Als een exchange zegt dat je storting “3 bevestigingen” nodig heeft, betekent dat dat je transactie in een blok moet staan waar nog minstens twee blokken bovenop zijn gekomen.
Wat is een blok in crypto?
Een blok in crypto is één pagina van de gedeelde administratie van een blockchain. Het bevat een lijst met gevalideerde transacties, plus een blokheader met de informatie die het blok aan de rest van de keten verbindt. Zodra het blockchainnetwerk een blok heeft geaccepteerd, zou je om het te veranderen dat blok en elk blok daarna opnieuw moeten maken, en daarom valt er zo moeilijk met de administratie te knoeien.
Zie een blockchain als een schrift waarvan duizenden mensen identieke kopieën bijhouden. Om de paar minuten of seconden wordt een nieuwe pagina gevuld met recente transacties en achteraan toegevoegd. Elke pagina begint met een code die is gemaakt van de pagina ervoor, zodat niemand ongemerkt een oude pagina kan herschrijven.
Wat er in een blok zit
Elk blok bestaat uit twee delen: de blokheader en de transactiegegevens. De header is klein, maar doet het meeste beveiligingswerk.
| Onderdeel | Wat erin staat | Waarom het ertoe doet |
|---|---|---|
| Hash van het vorige blok | De cryptografische hash van het blok ervoor | Koppelt de blokken tot een keten |
| Merkle root | Eén hash die alle opgenomen transacties samenvat | Elke wijziging in een transactie verandert deze hash |
| Tijdstempel | Ongeveer wanneer het blok is gemaakt | Zet blokken in chronologische volgorde |
| Moeilijkheidsgraad en nonce | Het doel en het getal dat miners variëren om het te halen | Bewijs dat er werk is verricht (bij proof-of-work-ketens) |
| Transacties | Alle transacties in het blok, te beginnen met de beloning | De eigenlijke administratie van wie wat heeft verstuurd |
Bij Bitcoin is de eerste transactie in elk blok de coinbase-transactie: de transactie die de miner de blokbeloning uitbetaalt. Die heeft niets te maken met de exchange met dezelfde naam.
De merkle tree is een slimme kortere weg. Transacties worden per paar gehasht, daarna worden die hashes weer per paar gehasht, tot er één hash overblijft: de merkle root. Zo kan een wallet controleren of een transactie in een bepaald blok staat zonder alle transacties te downloaden.
Hoe nieuwe blokken ontstaan
Nieuwe blokken ontstaan via een consensusmechanisme: de consensusregels die bepalen wie het volgende blok mag toevoegen. De twee belangrijkste soorten zijn proof of work en proof of stake.
- Transacties wachten. Als je crypto verstuurt, komt je transactie samen met andere nieuwe transacties in een wachtruimte.
- Een blokproducent kiest transacties. Op proof-of-work-ketens zoals de Bitcoin-blockchain doen miners dit; op proof-of-stake-ketens doen validators het. Ze kiezen meestal eerst transacties met hogere kosten.
- Het blok wordt verzegeld. Bij proof of work wedijveren miners om cryptografische puzzels op te lossen door enorme aantallen gissingen te proberen; Bitcoin mining als geheel verbruikt volgens de meeste schattingen net zoveel energie als sommige complete landen. Bij proof of stake stelt een validator die door het protocol is gekozen het blok voor.
- Nodes controleren het blok. Andere nodes verifiëren dat elke transactie en de header aan de regels voldoen. Alleen een geldig blok wordt geaccepteerd.
- De keten groeit. Het blok wordt toegevoegd, en volgende blokken bouwen erop voort.
Soms vinden twee miners vrijwel tegelijk een geldig blok. Het netwerk heeft dan even twee versies, en de versie die het volgende blok krijgt, wint. Het verliezende blok heet een orphan block (of stale block), en de transacties erin gaan terug naar de wachtruimte.
Blokhoogte, bloktijd en blokgrootte
Blokhoogte, bloktijd en blokgrootte zijn de drie getallen die je het vaakst ziet op blockexplorers en op pagina’s van exchanges. Ze beschrijven waar een blok zit, hoe snel blokken binnenkomen en hoeveel er in elk blok past.
Blokhoogte
De blokhoogte is de positie van een blok in de keten. Het genesisblok, het allereerste blok, heeft hoogte 0, en elk nieuw blok telt er één bij op. Het genesisblok van Bitcoin werd op 3 januari 2009 aangemaakt. De blokhoogte werkt als unieke identificatie én als klok: sommige netwerkupgrades en de Bitcoin-halving staan gepland op een bepaalde blokhoogte in plaats van op een datum.
Bloktijd
De bloktijd is de gemiddelde tijd tussen het ene blok en het volgende. Bij Bitcoin is dat ongeveer 10 minuten, omdat het netwerk de moeilijkheidsgraad van het minen aanpast om dat gemiddelde stabiel te houden. Ethereum produceert elke 12 seconden een blokslot. Kortere bloktijden betekenen snellere eerste bevestigingen, maar niet altijd een snellere definitieve afwikkeling.
Blokgrootte
De blokgrootte is hoeveel transactiegegevens één blok mag bevatten. Omdat de ruimte beperkt is, concurreren gebruikers erom met kosten, dus de kosten stijgen als veel mensen tegelijk iets willen versturen. Onenigheid over grotere blokken leidde in 2017 tot een hard fork, toen Bitcoin Cash zich met nieuwe regels van Bitcoin afsplitste terwijl Bitcoin de oude regels hield.
Waarom blokken voor jou belangrijk zijn
Blokken zijn voor jou vooral op twee plekken belangrijk: bij stortingen en bij opnames. Ze bepalen hoe lang je wacht en wat je betaalt.
Bevestigingen. Een exchange schrijft een cryptostorting pas bij na een vast aantal bevestigingen, dat per munt en per platform verschilt. Als een exchange 3 Bitcoin-bevestigingen vraagt, reken dan gemiddeld op zo’n 30 minuten, en langer als blokken traag zijn. Op snellere ketens kan het minder dan een minuut duren.
Kosten. Netwerkkosten hangen af van hoeveel blokruimte je transactie gebruikt en hoe druk het netwerk is, niet van het bedrag dat je verstuurt. Een simpele Bitcoin-transactie van € 50 of van € 5.000 kost ongeveer dezelfde netwerkkosten. Daarom kunnen kleine overboekingen op drukke ketens duur zijn, en daarom nemen veel mensen minder vaak en in grotere bedragen op. Exchanges rekenen daarnaast hun eigen opnamekosten; zie onze pagina over netwerkkosten.
Fouten zijn definitief. Zodra je transactie in een blok staat met een paar blokken erbovenop, kun je haar niet meer terugdraaien. Controleer altijd het adres en het netwerk voordat je verstuurt.
Blokken en EU-regels
In de EU reguleert MiCA geen blokken of blockchains zelf, maar de bedrijven die cryptodiensten aanbieden. Exchanges met een vergunning moeten hun kosten publiceren en voor elke munt die ze aanbieden de gevolgen voor klimaat en milieu van het onderliggende consensusmechanisme bekendmaken. Daarom zie je op een platform met een MiCA-vergunning soms informatie over energieverbruik naast proof-of-work-munten.
Publieke en private blockchains
Blokken werken op publieke en private ketens op dezelfde manier, maar wie ze mag maken, verschilt. Op een publieke blockchain kan iedereen een node draaien en in principe helpen blokken te produceren. Op een private blockchain kunnen alleen goedgekeurde partijen blokken toevoegen. Bedrijven gebruiken private versies bijvoorbeeld voor ketenbeheer en voor het delen van gegevens tussen financiële instellingen, zonder dat één centrale autoriteit de enige kopie heeft.
Conclusie
Een blok is een verzegelde bundel transacties, gekoppeld aan het blok ervoor, en samen vormen de blokken de onveranderlijke administratie van de blockchain. Je hoeft niet te weten hoe hashes werken om crypto te gebruiken, maar als je weet hoe bloktijd, bevestigingen en kosten werken, begrijp je waarom stortingen tijd kosten en waarom sommige overboekingen duurder zijn. Lees verder over de blockchain, mining, validators en consensusmechanismen.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Wat is de blokhoogte?
De blokhoogte is de positie van een blok in de keten, geteld vanaf het eerste blok. Het genesisblok heeft hoogte 0, het volgende hoogte 1, enzovoort, dus de huidige blokhoogte vertelt je hoeveel blokken er zijn toegevoegd sinds de keten begon.
Hoe lang duurt 1 blok bij Bitcoin?
Gemiddeld wordt er ongeveer elke 10 minuten een nieuw Bitcoin-blok gevonden. Afzonderlijke blokken kunnen een paar seconden of veel langer duren, omdat het vinden van een blok zowel van geluk als van rekenkracht afhangt.
Hoeveel bitcoins zitten er in een blok?
Een blok bevat geen vaste hoeveelheid bitcoin, maar transacties van elke omvang. De miner die een blok vindt, krijgt een beloning, die sinds de halving van april 2024 3,125 BTC per blok is, plus de transactiekosten in dat blok.
Hoe heet het eerste blok van een blockchain?
Het eerste blok heet het genesisblok. Het genesisblok van Bitcoin werd op 3 januari 2009 aangemaakt, en elk later blok is via de keten daarnaar terug te voeren.
Is Bitcoin een blockchain?
Bitcoin draait op een blockchain: een keten van blokken waarin elk blok de hash van het vorige bevat. Bitcoin is de munt; de blockchain is het grootboek dat vastlegt wie die munt bezit.