Wat is een bear market?
Een bear market (in het Nederlands ook wel berenmarkt) is een langere periode van dalende koersen, meestal gedefinieerd als een daling van 20% of meer vanaf een recente top in een brede beursindex zoals de S&P 500. Hij gaat gepaard met een somber marktsentiment, afnemend vertrouwen van beleggers en veel mensen die verkopen. Bear markets komen voor bij aandelen, obligaties en crypto, en ze zijn een normaal, zij het pijnlijk, onderdeel van beleggen.
Wat is een bear market?
Een bear market is een markt die minstens 20% van zijn top is gedaald en langere tijd laag blijft, niet alleen een slechte dag of week. De grens van 20% is een vuistregel, geen wet, maar het is de definitie die de meeste financiële markten hanteren. Als een index die grens passeert, meldt het nieuws dat de markt in “bear-territorium” is beland.
Kleinere dalingen hebben hun eigen naam:
| Term | Typische daling vanaf de recente top | Wat het meestal betekent |
|---|---|---|
| Terugval | 5% tot 10% | Normale dagelijkse volatiliteit op de markt |
| Marktcorrectie | 10% tot 20% | Een scherpere dip, vaak kort |
| Bear market | 20% of meer | Een langere neerwaartse trend met wijdverbreid pessimisme |
| Crash | Een heel grote daling in dagen of weken | Paniekverkopen, vaak uitgelokt door een schok |
Het tegenovergestelde is een bull market, een lange periode van stijgende koersen. Bull en bear markets wisselen elkaar af in marktcycli die maanden of jaren kunnen duren.
Waarom heet het een bear market?
De gangbare verklaring is hoe de twee dieren aanvallen. Een beer slaat met zijn klauwen naar beneden, terwijl een stier zijn hoorns omhoog stoot. Dalende markten zijn dus bear markets en stijgende markten bull markets.
Wat veroorzaakt een bear market?
Een bear market begint meestal als beleggers lagere winsten of een hoger risico verwachten en sneller beginnen te verkopen dan anderen willen kopen. De aanleiding verschilt elke keer, maar dit zijn de gebruikelijke oorzaken:
- Een vertragende economie. Zwakkere economische groei betekent lagere bedrijfswinsten, dus aandelenkoersen dalen.
- Stijgende inflatie en rente. Een hogere rente maakt staatsobligaties en sparen aantrekkelijker en lenen duurder.
- Barstende bubbels. Als koersen ver op de werkelijkheid zijn vooruitgelopen, zoals bij de dotcombubbel, kunnen ze hard vallen.
- Schokken. Een financiële crisis, een pandemie, een oorlog of handelsspanningen kunnen het beleggerssentiment bijna van de ene op de andere dag omdraaien.
- In crypto: faillissementen en fraude. De ineenstorting van een grote exchange, lener of stablecoin kan de hele markt meesleuren.
Zodra de koersen dalen, voedt angst zichzelf. Beleggers die geld verliezen, verkopen om de pijn te stoppen, wat de koersen verder omlaag duwt, wat meer mensen bang maakt. Door die neerwaartse spiraal schieten bear markets vaak door.
Historische voorbeelden van bear markets
De geschiedenis laat zien dat bear markets heel verschillende vormen aannemen. Enkele van de bekendste historische voorbeelden:
- De Grote Depressie (vanaf 1929). De Dow Jones Industrial Average verloor het grootste deel van zijn waarde, en het duurde decennia voordat de index volledig herstelde.
- De dotcombubbel (2000–2002). Techaandelen die eind jaren 1990 enorm waren gestegen, stortten in toen de winsten uitbleven.
- De wereldwijde financiële crisis (2007–2009). Een huizen- en bankencrisis trok aandelenmarkten wereldwijd mee in een diepe bear market.
- De pandemiecrash van 2020. De S&P 500 daalde in een paar weken meer dan 30%, een van de snelste dalingen ooit gemeten, en herstelde daarna snel.
Wat is een bear market in crypto?
Een bear market in crypto werkt op dezelfde manier, maar is meestal dieper. In zowel 2018 als 2022 daalde Bitcoin meer dan 70% vanaf de vorige all-time high, en veel kleinere munten daalden veel verder of verdwenen. In de bear market van 2022 vielen ook verschillende grote cryptobedrijven om, en dat is een deel van de reden dat de EU nu van crypto-exchanges eist dat ze een MiCA-vergunning hebben en de bezittingen van klanten gescheiden houden.
Wat gebeurt er tijdens een bear market?
Tijdens een bear market dalen de koersen, neemt het handelsvolume na de eerste paniek vaak af en heeft goed nieuws minder effect dan slecht nieuws. Je ziet een paar typische patronen:
- Bear market rallies. Scherpe stijgingen die weer wegebben. Ze kunnen mensen laten denken dat de bodem is bereikt.
- Verschuiving naar veiligere beleggingen. Geld gaat naar staatsobligaties, contanten en vastrentende producten.
- Negatieve koppen. De berichtgeving in de media wordt somber, en angst, onzekerheid en twijfel (FUD) verspreiden zich.
- Capitulatie. Tegen het einde geven veel beleggers het op en verkopen ze tegen elke prijs. Bodems zijn meestal pas achteraf duidelijk.
Beleggen tijdens een bear market
De beste beleggingsstrategie voor een bear market is de strategie die je hebt bepaald voordat die begon en waar je je aan kunt houden. Laag verkopen na een grote daling legt je verliezen vast, en de meeste beleggers die proberen de markt te timen, missen een deel van het herstel.
Blijf in kleine stappen kopen
Dollar-cost averaging, of in euro’s gewoon elke maand een vast bedrag beleggen, betekent dat je meer eenheden koopt als de koersen laag zijn. Een rekenvoorbeeld: je belegt elke maand € 100 in een indexfonds terwijl de koers € 100, € 80, € 60, € 50, € 70 en € 90 is. Je koopt ongeveer 8,46 eenheden voor € 600, een gemiddelde kostprijs van € 70,95 per eenheid. Bij € 90 is je bezit € 761 waard, ook al staat de koers nog onder je startpunt. Lees meer over dollar-cost averaging.
Controleer je risicotolerantie en verdeling over beleggingen
Een bear market laat zien hoeveel risico je echt aankunt. Als een daling van 30% je wakker houdt, is je mix van aandelen, obligaties, contanten en crypto misschien te agressief. Een gespreide portefeuille over verschillende beleggingscategorieën daalt meestal minder dan een portefeuille die op één markt is gebouwd.
Vermijd een hefboom
Geleend geld en producten met een hefboom maken van een slechte markt een totaalverlies, omdat posities kunnen worden geliquideerd voordat de koersen herstellen. De meeste particuliere traders verliezen geld met een hefboom, zelfs in rustige markten.
Onthoud de rekensom van herstel
Verliezen vragen grotere winsten om te herstellen. Een daling van 50% vraagt een stijging van 100% om terug te komen waar je was. Daarom richten langetermijnbeleggers zich op belegd blijven, niet op het raken van de bodem.
Waarom bear markets voor jou in de EU ertoe doen
Voor beleggers in de EU test een bear market zowel je plan als je platform. Twee vormen van bescherming worden vaak verkeerd begrepen:
- Beleggerscompensatie dekt geen verliezen. EU-stelsels keren tot minstens € 20.000 uit, en alleen als een broker met een vergunning failliet gaat en je bezittingen ontbreken. Ze dekken nooit een koersdaling, en ze dekken geen crypto.
- Er kan nog steeds belasting gelden. In Nederland belast box 3 een forfaitair rendement over wat je op 1 januari had. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je nu in plaats daarvan het werkelijke cijfer opgeven.
Bear markets zijn ook het moment waarop zwakke cryptoplatforms vaak omvallen. Je crypto aanhouden bij een exchange met een MiCA-vergunning, of in je eigen wallet, is het belangrijkst als de koersen dalen.
Belangrijkste punten
Een bear market is een daling van 20% of meer die aanhoudt, en hij hoort net zo goed bij beleggen in aandelen als in crypto. Niemand kan betrouwbaar voorspellen wanneer er een begint of eindigt, dus het praktische antwoord is voorbereiding: een noodfonds, een mix van beleggingen die bij je risicotolerantie past, geen hefboom, en de gewoonte om in kleine stappen te kopen in plaats van op hoop te HODLen of op de bodem in paniek te verkopen.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Waarom heet het een bear market?
De gangbare verklaring is de manier waarop elk dier aanvalt: een beer slaat met zijn klauwen naar beneden, terwijl een stier zijn hoorns omhoog stoot. Een dalende markt is dus een bear market en een stijgende markt een bull market.
Is het verstandig om te kopen in een bear market?
In een bear market zijn de koersen lager, dus langetermijnbeleggers die blijven kopen, krijgen meer voor hun geld. Het nadeel is dat niemand weet wanneer de bodem is bereikt, dus kopen in kleine, regelmatige bedragen is meestal verstandiger dan proberen de markt te timen.
Hoe lang duurt een bear market in crypto?
Er is geen vaste duur. Eerdere bear markets in crypto duurden ongeveer een jaar of langer, met koersen die veel verder daalden dan op aandelenmarkten. Wees voorzichtig met elke voorspelling over wanneer er een eindigt.
Is een bear market goed of slecht?
Het is pijnlijk als je moet verkopen, omdat je beleggingen minder waard zijn. Als je een lange beleggingshorizon hebt en blijft beleggen, kan het een kans zijn om tegen lagere koersen te kopen. Hoe dan ook is het een normaal onderdeel van marktcycli.
Wat is het verschil tussen een bear market en een correctie?
Een marktcorrectie is een daling van ongeveer 10% tot 20% vanaf een recente top. Een bear market is een diepere en meestal langere daling van 20% of meer.