Wat is een DAO in crypto? Decentrale organisaties uitgelegd
Een DAO, of decentralized autonomous organization (decentrale autonome organisatie), is een crypto-organisatie die draait op regels in smart contracts in plaats van op managers. Leden hebben governancetokens en stemmen over voorstellen, en de code voert uit wat de meerderheid besluit, bijvoorbeeld geld uitgeven uit een gedeelde kas (treasury). De meeste DAO’s bestaan om een cryptoproject te sturen, zoals een lendingprotocol of een decentrale exchange, maar sommige brengen geld bijeen voor beleggingen, goede doelen of verzamelobjecten.
Wat is een DAO in crypto?
Een DAO is een groep die samenwerkt via een openbare blockchain in plaats van via een bedrijfsstructuur. Anders dan bij traditionele organisaties is er geen CEO of raad van bestuur met het laatste woord. De regels zijn computercode die iedereen kan lezen, het geld staat in een smart contract waar geen enkele partij alleen over beschikt, en besluiten worden genomen via stemmingen.
“Decentraal” betekent dat de macht verdeeld is over veel leden, en niet bij een centrale autoriteit ligt. “Autonoom” betekent dat goedgekeurde besluiten automatisch door code worden uitgevoerd. En “organisatie” betekent dat het nog steeds een groep mensen is met een gedeelde missie, ook al hebben ze elkaar nooit ontmoet.
De meeste DAO’s draaien op de blockchain van Ethereum, omdat Ethereum is gebouwd om smart contracts te draaien. Daarom zie je vaak de term “DAO’s op Ethereum”, al bestaan DAO’s inmiddels op veel blockchains.
Zo werken DAO’s
DAO’s werken via een cyclus van voorstellen en stemmingen die eindigt met een smart contract dat uitvoert wat is afgesproken. Het bestuurssysteem verschilt per DAO, maar een typisch proces ziet er zo uit.
- Iemand schrijft een voorstel. Een lid stelt een wijziging voor, zoals een upgrade van het protocol, een nieuwe vergoeding of een subsidie uit de kas, meestal eerst op een forum.
- De community bespreekt het. Deelnemers aan de DAO bediscussiëren het idee en passen het aan, vaak via off-chain kanalen zoals forums en chatgroepen.
- Tokenhouders stemmen. Het voorstel gaat naar een formele stemming. De stemkracht hangt meestal af van hoeveel governancetokens elk lid heeft.
- De uitslag wordt uitgevoerd. Als het voorstel wordt aangenomen, voert de code van de DAO de wijziging door, vaak na een wachttijd zodat leden kunnen reageren.
- De kas betaalt uit. Als het voorstel over geld gaat, gaat er alleen geld uit de kas zoals de stemming besloot.
Omdat elke stemming en elke betaling op de blockchain staat, is een DAO transparant: iedereen kan nagaan hoe leden hebben gestemd en waar het geld naartoe ging.
Lidmaatschap van een DAO: wie mag stemmen?
Het lidmaatschap van een DAO bepaalt wie stemrecht heeft en hoeveel. Er zijn twee hoofdmodellen.
Lidmaatschap op basis van tokens
Bij lidmaatschap op basis van tokens kan iedereen die de tokens van de DAO heeft stemmen, en meer tokens betekent meer stemmen. De tokens zijn meestal verhandelbaar op exchanges. Het is open, maar rijke houders en vroege beleggers kunnen de dienst uitmaken. Lees meer onder governancetoken.
Lidmaatschap op basis van aandelen
Bij lidmaatschap op basis van aandelen meld je je aan en krijg je stemaandelen, vaak in ruil voor een bijdrage in geld of werk. Dat past bij kleinere, hechtere groepen zoals beleggingsclubs, waar de stemgerechtigde leden elkaar kennen. Aandelen zijn meestal niet verhandelbaar.
Sommige DAO’s experimenteren ook met andere methoden, zoals reputatiepunten of één stem per geverifieerd persoon, om de macht van grote tokenhouders te beperken.
Bekende voorbeelden van DAO’s
De bekendste voorbeelden van DAO’s laten zowel de belofte als de risico’s zien.
- The DAO (2016). Het eerste bekende voorbeeld haalde ether op bij duizenden mensen, in een van de grootste campagnes van die tijd, om te dienen als beleggingsfonds dat door de leden werd bestuurd. Weken later gebruikte een aanvaller een fout in de code om ongeveer een derde van het geld weg te sluizen. De community van Ethereum draaide de diefstal terug met een hard fork, waardoor het netwerk splitste en Ethereum Classic ontstond.
- MakerDAO. Houders van MKR, de token van MakerDAO, bestuurden de stablecoin DAI en stemden over rentes en onderpand. Het project is inmiddels omgedoopt tot Sky.
- Uniswap. Houders van de UNI-token stemmen over wijzigingen aan Uniswap, een van de grootste decentrale exchanges.
- ConstitutionDAO (2021). Duizenden mensen legden crypto bij elkaar om op een veiling te bieden op een exemplaar van de Amerikaanse grondwet. Ze werden overboden, en deelnemers konden hun geld terugvragen, min de netwerkkosten.
DAO vs traditionele organisatie
| DAO | Traditioneel bedrijf | |
|---|---|---|
| Wie beslist | Tokenhouders of leden, via een stemming | Management en raad van bestuur |
| Regels | Broncode op een blockchain | Statuten, contracten, vennootschapsrecht |
| Geld | Kas in een smart contract | Bankrekeningen die bestuurders beheren |
| Transparantie | Elke transactie is openbaar | Jaarrekening, deels intern |
| Toetreden | Tokens kopen of je aanmelden, vaak is alleen een internetverbinding nodig | In dienst treden of aandelen kopen |
| Juridische status | Vaak onduidelijk | Duidelijk vastgelegd |
De juridische status van een DAO
De juridische status van een DAO is in het grootste deel van de wereld onduidelijk, ook in de EU. Er bestaat geen rechtsvorm in de EU voor een DAO, dus veel DAO’s registreren een stichting of bedrijf in een ander land om contracten te tekenen en personeel te betalen.
Sommige Amerikaanse staten, zoals Wyoming, laten een DAO zich registreren als DAO LLC om een juridische identiteit te krijgen. Zonder zo’n structuur hebben Amerikaanse rechters sommige DAO’s behandeld als personenvennootschappen of verenigingen, waardoor stemgerechtigde leden persoonlijk aansprakelijk kunnen zijn voor wat de DAO doet.
Onder MiCA vallen volledig gedecentraliseerde diensten zonder enig bedrijf erachter buiten de vergunningsregels. Maar exchanges die governancetokens aan je verkopen, moeten een vergunning hebben en informatie publiceren over de tokens die ze aanbieden.
Waarom DAO’s voor jou belangrijk zijn
DAO’s zijn vooral belangrijk voor jou als je governancetokens koopt of een protocol gebruikt dat een DAO bestuurt. De stemmen van andere tokenhouders kunnen kosten, regels of risico’s veranderen in een protocol waar jij geld in hebt.
Stel dat je voor € 200 aan een governancetoken koopt op een exchange met een vergunning. Je bent dan blootgesteld aan de koers, maar hebt meestal geen stem: de exchange heeft de tokens, niet jij. Om te stemmen moet je ze naar je eigen wallet overzetten, en dan ben je zelf verantwoordelijk voor zelfbewaring (self-custody) en de risico’s daarvan. Governancetokens worden belast zoals andere crypto, bijvoorbeeld in box 3 in Nederland.
Risico’s en valkuilen van DAO’s
De risico’s van DAO’s komen voort uit code, mensen en de wet. Controleer deze punten voordat je er geld in steekt:
- Fouten in de code. Smart contracts zijn onveranderlijk zodra ze live staan, en een fout kan worden misbruikt voordat iemand het kan stoppen, zoals The DAO liet zien.
- Geconcentreerde stemkracht. Als een paar wallets de meeste tokens hebben, is de DAO alleen in naam gedecentraliseerd. Controleer de verdeling van de tokens.
- Lage opkomst. Veel stemmingen over governance trekken maar een klein deel van de tokenhouders, en dan is het voor een groep met veel geld makkelijker om wijzigingen door te drukken.
- Governance-aanvallen. Aanvallers hebben tokens geleend of gekocht om voorstellen aan te nemen die de kas leeghalen.
- Rug pulls. Sommige “DAO’s” zijn een dekmantel voor een team dat de controle houdt en met het geld verdwijnt. Zie rug pull.
- Geen beleggersbescherming. Geld in de kas van een DAO valt onder geen enkel compensatiestelsel.
Conclusie: DAO’s in het kort
Een DAO is een manier om een groep te besturen met code en stemmingen in plaats van managers. Het werkt het best voor het besturen van open cryptoprotocollen, waar transparantie belangrijker is dan snelheid. Voor jou als belegger is een governancetoken in de eerste plaats een cryptoactivum met een hoog risico en pas daarna een stembiljet, dus controleer wie echt de macht heeft voordat je koopt.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Wat is een DAO in eenvoudige woorden?
Een DAO is een online groep met een gedeelde bankrekening waarover niemand alleen beslist. Leden stemmen over wat er met het geld en het project gebeurt, en code op een blockchain voert de besluiten uit.
Wat is een voorbeeld van een DAO?
De governance van Uniswap is een bekende DAO: houders van de UNI-token stemmen over wijzigingen aan de decentrale exchange Uniswap. MakerDAO, dat de stablecoin DAI bestuurt en inmiddels is omgedoopt tot Sky, is een ander voorbeeld.
Hoe verdient een DAO geld?
De meeste DAO's financieren zichzelf door hun eigen tokens te verkopen of aan te houden, en sommige innen vergoedingen van het protocol dat ze besturen. Leden stemmen over hoe de kas wordt besteed. Veel DAO's hebben helemaal geen inkomsten.
Is bitcoin een DAO?
Niet echt. Bitcoin is gedecentraliseerd, maar heeft geen kas en geen stemmingen on-chain. Wijzigingen ontstaan door globale overeenstemming tussen ontwikkelaars, miners en node-operators, niet door stemmen met tokens.
Wat is een DAO LLC?
Een DAO LLC is een DAO die is geregistreerd als limited liability company, een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, wat sommige Amerikaanse staten zoals Wyoming toestaan. Dat geeft de DAO een juridische identiteit en kan leden beschermen tegen persoonlijke aansprakelijkheid.