Wat is de regelgeving voor crypto? MiCA en de EU-regels uitgelegd

Regelgeving voor crypto is het geheel van wetten dat bepaalt wie cryptodiensten mag aanbieden, wat die aanbieders je moeten vertellen en hoe ze je geld moeten beschermen. In de Europese Unie is de kern daarvan MiCA, de verordening betreffende markten in cryptoactiva: sinds 1 juli 2026 mogen alleen bedrijven met een MiCA-vergunning cryptoactivadiensten verlenen aan mensen in de EU. Naast MiCA gelden regels tegen witwassen, de Europese travel rule en belastingrapportage, en elk daarvan verandert wat je ziet als je een rekening opent.

Wat is regelgeving voor crypto, in gewone woorden?

Regelgeving voor crypto, internationaal crypto regulation genoemd, is het regelboek voor de bedrijven rond crypto, niet voor de munten zelf. De code van Bitcoin verandert niet door een wet, maar de exchange waar je het koopt, het bedrijf dat een stablecoin uitgeeft en de app die je munten bewaart, moeten allemaal regels volgen die overheden vaststellen.

Goede regelgeving voor crypto heeft een paar duidelijke doelen: consumenten beschermen, witwassen en financiële criminaliteit stoppen, markten eerlijk houden en de financiële stabiliteit beschermen. Ze belooft je geen winst, en ze houdt koersdalingen niet tegen.

MiCA: de Europese cryptoregels in één kader

MiCA (Verordening (EU) 2023/1114) is het brede juridische kader van de EU voor cryptoactiva die nog niet onder bestaande wetgeving voor financiële diensten vallen. Voor MiCA had elk EU-land zijn eigen lappendeken van registraties. Nu geldt in alle lidstaten van de EU één set cryptoregels.

MiCA ging in fases van kracht:

Wat onder MiCA valt

MiCA deelt cryptoactiva in drie groepen in, elk met eigen regels:

• E-geldtokens: stablecoins die één officiële valuta volgen, zoals een stablecoin in euro of dollar. Alleen een kredietinstelling of een elektronischgeldinstelling mag ze uitgeven.
• Aan een activum gerelateerde tokens: stablecoins die een stabiele waarde nastreven door een mandje van valuta’s, grondstoffen of andere activa te volgen.
• Andere cryptoactiva: al het andere, van bitcoin tot utilitytokens. Wie deze aan het publiek aanbiedt, moet een whitepaper voor cryptoactiva publiceren, met duidelijke regels voor wat daarin staat over risico’s, rechten en het project.

De grootste verandering voor jou is de vergunning voor cryptoactivadiensten. Exchanges, brokers, bewaarders, handelsplatforms, overboekingsdiensten en portefeuillebeheer voor crypto hebben allemaal een vergunning nodig van een nationale bevoegde autoriteit, zoals de AFM in Nederland of BaFin in Duitsland. Heeft een bedrijf eenmaal een vergunning in één EU-land, dan kan het die met een Europees paspoort gebruiken om klanten in elk ander EU-land te bedienen.

MiCA verbiedt ook handel met voorwetenschap, het wederrechtelijk meedelen van voorwetenschap en marktmanipulatie bij cryptoactiva die op EU-platforms worden verhandeld, en eist dat marketingcommunicatie eerlijk, duidelijk en niet misleidend is.

Wat MiCA niet dekt

Sommige dingen vallen buiten MiCA. Crypto die juridisch als financieel instrument geldt, zoals getokeniseerde aandelen, valt onder de bestaande EU-wetgeving voor effecten. Diensten die volledig gedecentraliseerd zijn, zonder bedrijf dat de leiding heeft, en de meeste unieke NFT’s vallen ook buiten de reikwijdte. Daarom kan een token in een gedecentraliseerde app minder bescherming bieden dan dezelfde munt op een exchange met een vergunning.

De andere EU-regels voor crypto die jou raken

MiCA staat niet alleen. Deze regels gelden ernaast, en elk ervan zie je terug in je account:

• Regels tegen witwassen (AML) en KYC. Cryptobedrijven met een vergunning moeten je identiteit controleren en cryptotransacties in de gaten houden. Een nieuwe Europese antiwitwasverordening geldt vanaf juli 2027 en verbiedt anonieme cryptorekeningen, en een nieuwe Europese autoriteit, AMLA, gaat toezicht houden op de grootste bedrijven. De regels volgen de standaarden van de Financial Action Task Force, de wereldwijde waakhond tegen witwassen en terrorismefinanciering.
• De Europese travel rule. Onder de verordening over overmakingen van geldmiddelen moeten cryptobedrijven sinds 30 december 2024 bij elke cryptotransfer tussen aanbieders de gegevens van afzender en ontvanger meesturen. Stuur je meer dan € 1.000 naar je eigen wallet, dan moet de exchange controleren of die van jou is.
• De verordening digitale operationele weerbaarheid (DORA). Sinds januari 2025 moeten cryptobedrijven met een vergunning voldoen aan Europese normen voor IT-beveiliging en de voorbereiding op storingen, net als traditionele financiële instellingen.
• Belastingrapportage. Onder de Europese DAC8-richtlijn, gebaseerd op het rapportagekader voor cryptoactiva van de OESO, melden cryptoplatforms klantgegevens aan de belastingdiensten, te beginnen met transacties uit 2026.

Waarom regelgeving voor crypto belangrijk is voor jou

Regelgeving voor crypto is belangrijk omdat die bepaalt wat er gebeurt als er iets misgaat. Bij een bedrijf met een vergunning houdt een toezichthouder het eigen vermogen, de bewaarregelingen en de klachtenafhandeling in de gaten. Bij een bedrijf zonder vergunning gebeurt dat niet, en kun je nergens terecht.

Een concreet voorbeeld. Stel dat je voor € 2.000 aan crypto op een exchange hebt staan die failliet gaat:

• Bij een exchange met een MiCA-vergunning moet de crypto van klanten gescheiden worden gehouden van het eigen vermogen van het bedrijf, dus die zou niet gebruikt mogen worden om de schuldeisers van het bedrijf te betalen. Je hebt nog steeds te maken met vertraging en papierwerk.
• Bij een offshoreplatform zonder vergunning is er misschien geen scheiding en geen toezichthouder. Je € 2.000 wordt een vordering in een buitenlands faillissement.
• In beide gevallen dekken de beleggerscompensatiestelsels in de EU, die tot € 20.000 vergoeden voor effecten bij een failliete beleggingsonderneming, geen crypto. De depositogarantie van € 100.000 geldt alleen voor banktegoeden.

Regelgeving verkleint dus een aantal risico’s, vooral het risico van een oneerlijk of slordig platform. Aan koersrisico doet ze niets. Crypto kan nog steeds het grootste deel of al zijn waarde verliezen.

MiCA-vergunningen in de praktijk

De deadline van 1 juli 2026 maakte het verschil zichtbaar. De meeste crypto-exchanges die we beoordelen, kregen in 2025 een MiCA-vergunning, via toezichthouders in Ierland, Luxemburg, Malta, Oostenrijk en Nederland. Binance trok in juni 2026 zijn MiCA-aanvraag in en nam vanaf 1 juli 2026 geen nieuwe gebruikers uit de EU meer aan. De AFM waarschuwde in september 2025 dat MEXC zonder MiCA-vergunning cryptodiensten aanbood in Nederland.

Zo controleer je of een cryptoplatform gereguleerd is

Een platform controleren kost een paar minuten en is de beste bescherming die je hebt. Doe het voordat je geld stort, niet erna.

Kijk voor regels per land en opties met een vergunning in onze overzichten voor Nederland en Duitsland.

Regelgeving voor crypto buiten de EU

Buiten de EU ziet het toezicht op crypto er heel anders uit. De Verenigde Staten hebben geen overkoepelende wet zoals MiCA: de SEC gaat over crypto die als effect geldt, de CFTC over grondstoffen en derivaten, en veel staten geven exchanges een vergunning. Het Verenigd Koninkrijk verplicht cryptobedrijven zich bij de FCA te registreren voor de regels tegen witwassen. Sommige landen verbieden de handel in crypto helemaal. Woon je in de EU, dan is de regel simpel: de bescherming die je krijgt, hangt af van de EU-vergunning, niet van waar het hoofdkantoor van het bedrijf staat.

Conclusie

Door MiCA is crypto in de EU van een grijs gebied een sector met vergunningen geworden. Gebruik platforms met een MiCA-vergunning, controleer ze zelf in het register van ESMA, en onthoud dat regelgeving je beschermt tegen slechte bedrijven, niet tegen slechte markten.

Verwante begrippen

• KYC
• AML
• Compliance
• Stablecoin
• SEC