Wat is layer 2 in crypto?
Layer 2 is een netwerk dat bovenop een hoofdblockchain is gebouwd, de layer 1, en dat transacties off-chain verwerkt en ze daarna afwikkelt op de hoofdketen. Het bestaat om transacties sneller en goedkoper te maken zonder de beveiliging van de onderliggende blockchain op te geven: Arbitrum, Optimism en Base op Ethereum, en het Lightning Network op Bitcoin, zijn de bekendste voorbeelden.
Wat is layer 2 in crypto?
Layer 2 is in crypto een van de belangrijkste schaaloplossingen in blockchaintechnologie: een netwerk dat bovenop een layer 1-blockchain zoals Ethereum of Bitcoin zit en namens die blockchain transacties afhandelt. Je doet je transacties op de tweede laag, en die zet regelmatig de resultaten, of een bewijs daarvan, op de hoofdketen.
Zie de layer 1 als een rechtbank en de layer 2 als een notaris. De notaris kan duizenden routineafspraken snel en goedkoop afhandelen en legt alleen een samenvatting neer bij de rechtbank; bij een geschil heeft de rechtbank het laatste woord. Dat is de belangrijkste toets: een echte layer 2 vertrouwt voor zijn beveiligingsgaranties op de basislaag, niet op een eigen groep validators. Layer 2 vervangt layer 1 niet. Het heeft die nodig.
Waarom layer 2-schaling nodig is
Layer 2-schaling is nodig omdat populaire layer 1-blockchains schaalbaarheidsproblemen hebben: ze kunnen maar een beperkt aantal transacties in elk blok kwijt. Als de vraag stijgt, bieden gebruikers tegen elkaar op voor ruimte, raakt het netwerk overbelast en lopen de gaskosten op.
Dit is het blockchaintrilemma, ook wel het schaalbaarheidstrilemma genoemd: het is moeilijk voor één blockchain om tegelijk gedecentraliseerd, goed beveiligd en schaalbaar te zijn. Ethereum en Bitcoin kozen voor decentralisatie en beveiliging, waardoor duizenden gewone computers de keten kunnen blijven controleren, maar de transactiedoorvoer beperkt blijft. De basislaag veel groter maken zou de kosten van het draaien van een node verhogen en juist de decentralisatie opofferen. Layer 2-oplossingen kiezen een andere route om blockchains schaalbaarder te maken: houd de hoofdketen slank, verwerk transacties off-chain, en haal een hogere doorvoer zonder in te leveren op beveiliging, terwijl de drukte op layer 1 afneemt. Lagere kosten zijn ook een voorwaarde voor brede acceptatie van cryptobetalingen. Onze uitleg over schaalbaarheid geeft het bredere beeld.
Layer 1 vs layer 2-blockchains
Layer 1 is de basisblockchain met een eigen consensusmechanisme; layer 2 is een extra netwerk dat zijn beveiliging erft van die basislaag. Ethereum, Bitcoin, Solana en de XRP Ledger zijn allemaal layer 1-blockchains.
Schaaloplossingen zijn er in twee soorten. Layer 1-schaling verandert de basisketen zelf, en sommige blockchainnetwerken, zoals Solana, mikken direct op een hogere transactiedoorvoer op de basislaag. Layer 2-schaaloplossingen laten de basisketen met rust en bouwen erbovenop. In het lagenmodel van Ethereum is Ethereum het primaire netwerk voor beveiliging en afwikkeling, en handelen rollups het grootste deel van de dagelijkse activiteit in het bredere blockchainecosysteem af.
| Layer 1 | Layer 2 | |
|---|---|---|
| Voorbeelden | Ethereum, Bitcoin, Solana | Arbitrum, Optimism, Base, zkSync, Lightning Network |
| Beveiliging | Eigen validators of miners | Geleend van de layer 1 via bewijzen of ondertekende berichten |
| Kosten | Kunnen hoog zijn als het netwerk druk is | Meestal een fractie van de kosten op layer 1 |
| Definitieve afwikkeling | Op de keten zelf | Op de onderliggende layer 1 |
| Hoofdrol | Consensuslaag en beschikbaarheid van data | Uitvoeringslaag voor dagelijkse transacties |
Zo werken layer 2-oplossingen
Layer 2-oplossingen werken door de uitvoering weg te halen van de hoofdblockchain en alleen compacte resultaten terug te sturen. In de praktijk zijn er drie stappen:
- Storting. Je zet activa vast in een smart contract op layer 1, een bridge genoemd, en hetzelfde bedrag verschijnt op de layer 2.
- Uitvoering off-chain. Je transacties worden uitgevoerd op de tweede laag, waar een sequencer ze binnen seconden ordent en uitvoert. Dat haalt de rekenlast weg bij de hoofdketen.
- Afwikkeling. De rollup bundelt veel transacties in één batch, comprimeert de transactiedata en zet die met een bewijs of een commitment op layer 1.
Batching is waar de kostenefficiëntie vandaan komt. Een batch op Ethereum zetten kost ongeveer evenveel, of die nu tien of tienduizend transacties bevat, dus worden de kosten van één transactie gedeeld door meerdere gebruikers: hoe meer transacties in een batch, hoe lager de kosten per persoon. Sinds de Dencun-upgrade van Ethereum in maart 2024 kunnen rollups deze data in goedkopere “blobs” plaatsen, wat de kosten verder omlaag duwde. De data moet beschikbaar blijven, zodat iedereen de toestand van de rollup kan reconstrueren en kan opnemen als de operator verdwijnt.
De belangrijkste soorten layer 2-schaaloplossingen
De belangrijkste soorten layer 2 zijn rollups, payment channels en, met kanttekeningen, sidechains en validiums. Ze verschillen in hoe ze bewijzen dat de activiteit off-chain eerlijk verliep.
Rollups en fault proofs
Rollups zijn de belangrijkste manier om Ethereum te schalen. Optimistic rollups zoals Arbitrum, Optimism en Base gaan ervan uit dat transacties geldig zijn en geven iedereen een bezwaartermijn, meestal ongeveer een week, om fault proofs (ook wel fraud proofs) in te dienen als er iets niet klopt. Die fault proofs van optimistic rollups zijn ook de reden dat opnemen via de officiële bridge terug naar Ethereum ongeveer zeven dagen duurt. Een ZK-rollup zoals zkSync of Starknet plaatst in plaats daarvan een validity proof: cryptografisch bewijs dat elke rollup-transactie in de batch correct is uitgevoerd. Omdat een ZK-rollup elke batch vooraf bewijst, is er geen lange wachttijd.
Payment channels
Met een payment channel zetten twee partijen één keer geld vast, wisselen ze off-chain zo vaak als ze willen ondertekende berichten uit, en wikkelen ze het eindsaldo af op de hoofdketen. Het Lightning Network op de blockchain van Bitcoin is het bekendste voorbeeld en wordt gebruikt voor kleine, snelle bitcoinbetalingen.
Sidechains, validiums en minder validators
Sidechains zijn aparte blockchains met minder eigen validators, via een bridge gekoppeld aan een hoofdketen. Ze zijn goedkoop en snel, maar erven de beveiliging van layer 1 niet, dus strikt genomen zijn het geen layer 2-blockchains. Validiums gebruiken validity proofs, maar houden transactiedata off-chain in een aparte laag voor databeschikbaarheid, en dat voegt een vertrouwensaanname toe.
Lagere kosten en snellere transacties
Het belangrijkste voordeel van layer 2 voor jou zijn lagere kosten en snellere bevestigingen. Rollups verlagen de kosten en verhogen de transactiesnelheid: een swap of overboeking die op het Ethereum-mainnet op een druk moment hoge gaskosten met zich meebrengt, kost op een rollup meestal een klein deel daarvan, en is binnen seconden bevestigd. Je betaalt daar nog steeds transactiekosten, meestal in ETH, alleen veel minder.
Zo ziet het eruit op een exchange. Stel dat je voor € 200 aan ETH van je exchangeaccount naar je eigen hot wallet wilt sturen om een DeFi-app te gebruiken. In het opnamescherm kies je het netwerk: Ethereum, of een rollup zoals Arbitrum of Base als de exchange die ondersteunt. De exchange toont de kosten van elke optie voordat je bevestigt, en de route via de rollup is meestal veel goedkoper. Het addertje is dat je wallet en de app die je wilt gebruiken datzelfde netwerk moeten ondersteunen. De kosten veranderen nog steeds met de vraag, en bridgen tussen netwerken kan eigen kosten met zich meebrengen.
Risico’s van layer 2 voor cryptogebruikers in de EU
Layer 2-netwerken voegen hun eigen risico’s toe bovenop het normale koersrisico van crypto. De belangrijkste:
- Bridge- en smart-contractrisico. Een bridge is een smart contract dat grote hoeveelheden vastgezette crypto bevat, en daardoor zijn bridges vaak het doelwit van hacks. Een fout in de smart-contractcode van een rollup kan iedereen raken die hem gebruikt.
- Sequencer- en upgraderisico. Veel rollups leunen nog op één sequencer die door het team wordt gedraaid, en hun contracten kunnen worden geüpgraded door een kleine groep sleutelhouders. Gaat de sequencer offline, dan kunnen transacties stilvallen. Onafhankelijke trackers zoals L2BEAT laten zien hoe ver elk netwerk gedecentraliseerd is.
- Versnipperde liquiditeit. Je tokens op Arbitrum zijn niet automatisch bruikbaar op Base; om ze te verplaatsen heb je een bridge nodig.
MiCA regelt de exchanges en bewaarders waarmee je crypto koopt en naar een layer 2 opneemt, niet de layer 2-netwerken zelf. Zodra je munten in je eigen wallet op een rollup staan, is er geen toezichthouder waar je kunt klagen en geen beleggerscompensatiestelsel. Cryptoactiva kunnen al hun waarde verliezen, dus gebruik alleen geld dat je kunt missen.
Is layer 1 of layer 2 beter?
Geen van beide is beter; ze hebben elk een andere taak. Layer 1 biedt definitieve afwikkeling en de sterkste beveiliging, wat past bij grote bedragen die je lang aanhoudt, terwijl layer 2 goedkopere transacties en een hogere doorvoer biedt voor frequente, kleinere activiteit.
Veel gebruikers houden hun spaargeld op de basislaag en een kleiner bedrag op een rollup voor dagelijks gebruik. Welke blockchainnetwerken je ook kiest, overal in crypto geldt dezelfde regel: weet op welk netwerk je zit voordat je op versturen drukt.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Is Ethereum een layer 1 of een layer 2?
Ethereum is een layer 1-blockchain. Arbitrum, Optimism, Base en zkSync zijn layer 2-netwerken die hun transacties afwikkelen op Ethereum.
Is XRP een layer 1 of een layer 2?
XRP is de native munt van de XRP Ledger, een layer 1-blockchain met een eigen consensusmechanisme. Het is geen layer 2 bovenop een andere keten.
Is Solana een layer 1 of een layer 2?
Solana is een layer 1. Het mikt op een hoge doorvoer op de basislaag zelf, in plaats van te leunen op aparte layer 2-netwerken.
Welke crypto's zijn layer 2?
Bekende layer 2-netwerken zijn onder meer Arbitrum, Optimism, Base, zkSync, Starknet en het Lightning Network van Bitcoin. Sommige hebben een eigen token, zoals ARB en OP, maar op de meeste rollups van Ethereum betaal je de kosten in ETH, dus je hebt de token niet nodig om het netwerk te gebruiken.
Is layer 1 beter dan layer 2?
Geen van beide is beter; ze hebben elk een andere taak. Layer 1 zorgt voor de definitieve afwikkeling en de sterkste beveiliging, terwijl layer 2 zorgt voor goedkopere, snellere transacties voor dagelijks gebruik.